Autorijles - Kruispunt - Voorrang verlenen en herkennen

Kruispunten – Naderen – Kijken. Een kruispunt = een kruising of splitsing van wegen. Een eenvoudige omschrijving voor een deel van de wegstructuur waarbij –veelal- complexe verkeersafhandelingen kunnen plaatsvinden. In dit artikel vind je de benoeming van verschillende kruispunten, de aandachtspunten, het kijken en handelen, alsook de vijf taakprocessen, aan de hand waarvan je beslissingen neemt bij deelname aan het verkeer.

Kruispunt

Volgens de omschrijving van het RVV is een kruispunt:
Kruising of splitsing van wegen.
Verder is nog van belang:
Artikel 14: Bestuurders mogen een kruispunt niet blokkeren, en
Artikel 15:
1. op kruispunten verlenen bestuurders voorrang aan voor hen van rechts komende bestuurders.
2. op deze regel gelden de volgende uitzonderingen:
a. bestuurders op een onverharde weg verlenen voorrang aan bestuurders op een verharde weg
b. bestuurders verlenen voorrang aan bestuurders van een tram

Ruim van tevoren word je geacht een kruispunt te herkennen. Bij het onderkennen en herkennen van kruispunten valt te denken aan:
Gelijkwaardige kruispunten: daar waar bestuurders van rechts voorrang dienen te krijgen, zoals beschreven in artikel 15.

Gevaarlijk kruispunt: kruispunt dat gelegen is op een punt, waar je veelal slecht zicht hebt op bestuurders op de kruisende weg, maar met name aandacht voor bestuurders van rechts. Extra voorzichtigheid en aanpassing van de snelheid is vereist!

Kruispunten waar een goede doorstroming of verkeersafhandeling gewenst is of gecompliceerde kruispunten: brede kruispunten met middenberm, of kruispunten waarbij je het voertuig veelal op het midden van het kruispunt kunt opstellen, om deze zodoende stap voor stap over te kunnen rijden. Meestal zijn dit dan ook voorrangswegen, of....

Voorrangskruispunten: waarbij je -afhankelijk van de richting van aan komen rijden- bestuurders op de kruisende weg voorrang moet verlenen, of voorrang moet krijgen. Vaak tref je hierbij ook naastgelegen fietspaden aan.

Kruispunten geregeld met verkeerslichten: hierbij betekent ROOD: stop, GEEL: voor bestuurders die het teken zo dicht genaderd zijn dat stoppen redelijkerwijs niet meer mogelijk is: doorgaan, GROEN: doorgaan. Er wordt over doorgaan gesproken in plaats van rijden, omdat het niet alleen voertuigen betreft waar dit voor geldt. Indien de verkeerslichten niet werken, gelden de verkeersregels die ter plaatse door verkeerstekens aangegeven zijn, of de standaardregels.

Kruispunt van verharde met onverharde wegen: hierbij moet je het kruispunt -als je op de onverharde weg rijdt- benaderen alsof je een voorrangskruispunt nadert. Bestuurders op de kruisende weg moet je voorrang verlenen of voor laten gaan. Bij rechtdoor rijden -afslaande tegemoetkomende bestuurders- niet. Dan geldt namelijk: rechtdoorgaand verkeer op dezelfde weg gaat voor.

Kruispunt bij afbuigende voorrang: als je de weg in de voorrang (brede zwarte balk) volgt, geldt dit verkeerstechnisch als rechtdoor. Wel is het aan te raden om richting aan te geven als je de weg in de voorrang blijft volgen. Uit de voorrang (smalle zwarte balk) moet je richting aan geven (je slaat af). Geef duidelijkheid over de te volgen rijrichting, om zodoende anderen niet onnodig op het kruispunt te laten wachten.

Inritten en uitritten: dit zijn officieel geen kruispunten, maar zowel bij het in- als het uitrijden moet je al het overige verkeer (inclusief voetgangers) voor laten gaan. Het verdient tevens de voorkeur bestuurders die uit de inrit komen voor te laten gaan. Zij rijden meestal op een smallere weg en hebben derhalve minder ruimte te manoeuvreren. Helaas is de aanleg of bestrating bij in- en uitritten lang niet altijd op een zelfde wijze uitgevoerd en dus verwarrend om te beoordelen.

Een uitrit herken je doorgaans aan de doorlopende bestrating van het trottoir en de trottoirband, maar kan ook een afwijkende betrating zijn van die op de rest van het kruispunt. Verwar dit niet met asfalt ten opzichte van straatklinkers. Dit verschil in bestrating zegt in principe niets over de geregelde voorrang. Nader –hoe dan ook- voorzichtig en let goed op.

Overweg

Volgens de omschrijving in het RVV is een overweg:
Kruising van een weg en een spoorweg, die wordt aangeduid door middel van bord J12 of J13

J12

J13

Gedrag bij overwegen volgens artikel 15a van het RVV:
1. weggebruikers mogen een overweg opgaan, indien zij direct kunnen doorgaan en de overweg geheel kunnen vrijmaken
2. bij overwegen laten weggebruikers een spoorvoertuig voorgaan en laten daarbij de overweg geheel vrij
Let op: er wordt gesproken over weggebruikers; dus geldt dit voor bestuurders en voetgangers.

Vijf taakprocessen

In verkeerssituaties en dus ook bij nadering van een kruispunt ga je uit van de zogenaamde vijf taakprocessen, aan de hand waarvan je uiteindelijk handelt. Deze zijn:

Waarnemen: door gebruik van je zintuigen komt er veel informatie op je af, waaruit je de informatie moet filteren, die voor jou in de bewuste situatie belangrijk is. Hierbij is verkeersinzicht en kennis van de verkeersregels noodzakelijk.
Voorspellen: aan de hand van de binnengekomen informatie voorspel je wat er zou kunnen gebeuren, zowel ten aanzien van je eigen gedrag, als die van de andere weggebruikers
Evalueren: ga na of zaken als, veiligheid, doorstroming, milieu niet worden geschaad als jouw voorspelling uitkomt
Beslissen: beslis –na bovenstaande taken doorlopen te hebben- wat je gaat doen
Handelen: voer uit waartoe je besloten hebt.

Kun je door een -zich wijzigende- situatie niet handelen, dan begint het hele taakproces weer van voor af aan, totdat je veilig je weg kunt vervolgen.

Herkennen kruispunt

Zoals gezegd moet je een kruispunt (of rotonde) reeds vroegtijdig herkennen en bepalen met wat voor kruispunt je te doen hebt (gelijkwaardig, voorrang etc.). Is het niet direct duidelijk of je een kruispunt nadert, dan kun je dit –ver vooruitkijkend- vermoeden/voorspellen door bijvoorbeeld onderbroken bebouwing, de afwezigheid van geparkeerde voertuigen, anders geplaatste straatverlichting, onderbreking van een bomenrij etc. Nader het kruispunt met gepaste snelheid (meestal de 2de versnelling), zodat je goed en rustig op de situatie kunt inspelen. Je naderingssnelheid is natuurlijk mede afhankelijk van de breedte/ruimte van de weg, verkeersdrukte, fietspaden, V.O.P.’s (zebra’s) en dergelijke. Ken de regels van voorrang/voor laten gaan en handel hier na. Denk er aan dat je voorrang altijd moet krijgen en nooit mag nemen!

Rijd virtueel het kruispunt over met Google Maps

Rijd stap voor stap het kruispunt over en bekijk de conflict- / aandachtspunten via: Kruispunten herkennen en overzien

Naderen kruispunt

Bij het naderen van een kruispunt of rotonde zijn een aantal aandachtspunten gelijk, ongeacht de keuze voor afslaan of rechtdoor gaan, deze zijn:

beoordeel het kruispunt ruim van te voren. Weet hoe de voorrang geregeld is!
kijk goed in je spiegels en wees je bewust van de situatie vóór, naast en achter de auto
sorteer indien nodig voor of kies de juiste rijstrook bij aan komen rijden
nader kruispunten (en rotonde's) met geringe snelheid. Meestal de 2de versnelling

Verder geldt:
Bij recht door gaan:

op enige afstand kijk je voor je (het kruispunt over), links (het eerst mogelijke gevaar), recht voor je en vervolgens rechts
bij verdere nadering herhaal je punt 1 nogmaals
bij oprijden en oversteken herhaal je punt 1 weer, maar dan stap voor stap, totdat je het kruispunt veilig over gereden bent
ben je het kruispunt overgestoken, dan doe je een na-controle in je spiegels, zodat je op de hoogte bent van de nieuwe verkeersomstandigheden waarin je jezelf bevindt

Denk er aan dat je bij het overrijden van een kruispunt andere verkeersstromen niet mag hinderen en het kruispunt niet mag blokkeren; je moet dus in één keer het kruispunt over kunnen rijden. Dit laatste geldt niet wanneer er een middenberm (of iets dergelijks) is waar je de auto veilig kunt opstellen.

Bij rechts af slaan:

kijk ruim voor de bocht reeds rechts naast de auto ('dode hoek') en let ook op naastgelegen fietspaden
let ook op of tegemoet komend verkeer en verkeer van links juist handelt
kijk vóór je afslaat nogmaals over je rechter schouder en blijf (al rond kijkend) op het overige verkeer letten. Kijk de bocht door in de richting waar je naartoe wilt/denkt te gaan, zodat je een juiste positie/rijstrook kiest.
herhaal punt 3 zo nodig nogmaals, totdat je overtuigd bent dat je veilig door kunt
na de bocht na-controle in je spiegels, je bevindt je immers weer in een nieuwe verkeerssituatie

Bij links afslaan:

ingeval van voorsorteren, let op verkeer rechts en links naast je of achter je
recht doorgaand verkeer en verkeer van rechts voorrang verlenen/voor laten gaan als de situatie dit vereist.
nogmaals punt 1 vóór het aansnijden van de bocht en kijk de bocht ook hier door voor de juiste positie/rijstrook.
na het afslaan na-controle in je spiegels met oog op veranderde verkeerssituatie

Let wel: bij links af slaan: korte bocht gaat voor lange bocht (als je de bocht links indraait, bevindt de andere bestuurder zich in feite rechts van je)

Let wel: recht doorgaand verkeer op dezelfde weg gaat vóór afslaand verkeer (denk ook aan voetgangers)

Let ook op: zwakkere weggebruikers zoals: voetgangers, gehandicapten, fietsers, snor- en bromfietsers, maar ook motorrijders, deze zijn kwetsbaar of instabiel (b.v. bij harde wind)

Meer aandachtspunten bij autorijden en de autorijles

Als (beginnend) bestuurder kom je vele situaties, regels en tekens in het verkeer tegen die je aandacht vragen. In veel van deze situaties handel je mogelijk automatisch, zonder dat je het jezelf bewust bent. In andere situaties bestaat er mogelijk twijfel over de wijze van benaderen en handelen. Bij interesse zijn in de special Autorijexamen - Autorijles - Rijbewijs B een aantal artikelen samengevoegd over onderwerpen die bij deelname aan het verkeer van belang zijn, zoals: kijktechniek, rijden van autosnelwegen, rijden van rotonde's, voertuigcontrole....en meer. Fris je geheugen op, of test je parate kennis!

© 2007 - 2012 Jvd, gepubliceerd in Verkeer (Auto en Vervoer) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Jvd is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer informatie…

Gerelateerde links

Autorij-instructie.

Gerelateerde artikelen

Autorijles - Volg de route met Google Maps Auto rijden en Google Maps. Heb je autorijles in Amsterdam, Rotterdam of Groni…
Verkeer -Voorrang verlenen of voor laten gaan Voorrang verlenen of vóór laten gaan in het verkeer !? Er lijkt binnen het…
Autorijles - Rotonde Rijden - Richting aangeven, afslaan Rotonde Rijden - Afslaan. Een rotonde moet je in je benadering…
Wie heeft er voorrang? Verkeersregels: wie heeft er voorrang? Soms is het onduidelijk wie er voorrang heeft op een kruisi…
Ezelsbruggetjes Ezelsbruggetjes, wie kent ze niet. Ze helpen iedereen om moeilijk of juist de makkelijke zaken te onthoud…

Reageer op het artikel "Autorijles - Kruispunt - Voorrang verlenen en herkennen"

Maaike, 01-08-2010 18:22
Ik rijd een gelijkwaardig kruispunt tegemoet, waarop ik rechtdoor wil. Van rechts komt een auto (die ik dus voorrang zou moeten verlenen) die linksaf wil slaan. Echter komt een tegenligger op mij af rijden, die links af wil (die dus voorrang heeft op de auto van rechts..), maar omdat ik rechtdoor ga op dezelfde weg heb ik op hem voorrang. Wie gaat dan eerst?
Ik dacht zelf dat ik eerst ga, omdat ik dan 'ruimte' kan maken op mijn weg, waardoor beide anderen makkelijker kunnen gaan waar zij willen? (en ik herinner me vaag van een rijles ooit dat rechtdoorgaand verkeer dan voor gaat, maar of dat echt zo is in deze situatie weet ik dus niet..) Ik ben erg benieuwd! Reactie infoteur, 01-08-2010
Beste Maaike,

Theoretisch moet jij de bestuurder van rechts voorrang verlenen, maar voor de auto van rechts geldt dat hij de -voor hem- van rechts komende bestuurder ook voorrang moet verlenen.
Voor de tegemoet komende bestuurder geldt inderdaad "rechtdoorgaand verkeer op de zelfde weg gaat voor afslaand verkeer".

Dit is een situatie waarin de regelgeving niet voorziet. Dit geldt bijvoorbeeld ook als er vanuit elke richting een bestuurder komt, waarbij ze allen rechtdoor willen. Ieder heeft dan een bestuurder van rechts die voorrang verleend moet worden.
Één zal er het initiatief moeten nemen om hoffelijk te zijn en de situatie op te heffen.

Meest duidelijk, veilige en het best voor de doorstroming is waarschijnlijk dat jij gebaart naar de jou tegemoet komende bestuurder voor te gaan (links af), waarmee jij de keuze voor de bestuurder van rechts maakt (want deze moet jij voorrang verlenen).
Door voor deze (verkeersinzichtelijk en sociale) oplossing te kiezen, belandt jij niet in een conflict waarbij jou iets aangerekend kan worden.

Wat ik zelf doe in een dergelijke situatie is:
Voldoende ver vooruit kijkend kan je de overige bestuurders veelal tijdig al zien aankomen. Door op enige afstand ruimte te laten vallen naar het kruispunt toe, geef ik de andere bestuurders alvast de tijd en ruimte om het onderling op te lossen voordat ik het kruispunt dicht genaderd ben, waarna ik doorgaans vloeiend kan doorrijden.

Hoop dat het en beetje duidelijk is zo.

Mvg - Sjaak

Hans Bok, 24-03-2010 23:47
Ik rijd op een voorangsweg en wil links een inrit (van een woning) inrijden, terwijl achter me een auto links wil passeren. (knipperlicht van volgauto stond al uit).. Wat moet ik doen? De een zegt dat je niet mag voorsorteren en door moet rijden tot je kan keren. waarna je rechtsaf de inrit kunt inrijden... Graag Uw reactie? Reactie infoteur, 25-03-2010
Beste Hans,

Als ik het goed begrijp gaf de achteropkomende bestuurder al richting aan om in te halen, vóórdat jij de beslissing nam (of duidelijk maakte) dat je links af een inrit in wilde rijden.
Als ik de situatie juist schets, had je beter richting naar rechts aan kunnen geven, ruimte kunnen maken, snelheid verminderen en wachten tot je ingehaald zou zijn, om dan vervolgens alsnog links de inrit in te rijden.
Mogelijk had je zelf óf eerder richting aan moeten geven en voor moeten sorteren, óf het gedrag van de achteropkomende bestuurder eerder moeten voorspellen (signaal van de richtingaanwijzer)

Mvg - Sjaak

Joost, 20-03-2010 15:21
Ik rijd tegen het verkeer in op het fietspad met een scooter. Er komt een auto uit een uitrit en kijkt alleen naar links en niet naar rechts en verleent mij dus geen voorrang. Wie is er fout? Ik rijd tenslotte tegen het verkeer in, maar er staat dat uit een uitrit al het overige verkeer voor moet laten gaan. Gr Joost Reactie infoteur, 20-03-2010
Beste Joost,

Beetje moeilijk om zo te beoordelen.
Reed jij op een fiets-/bromfietspad met (toegestaan) verkeer in beide richtingen, dan zou de andere bestuurder je redelijkerwijs kunnen verwachten.? Zoniet...dan is het aan de bevoegde autoriteiten te beoordelen wie fout is. Naar mijn idee beiden, waarbij jij moreel gezien het meest fout bent als je daar niet zou mogen rijden.
Overigens moet je voorrang (voor laten gaan) wel krijgen...en mag je nooit afdwingen.

Mvg - Sjaak

Martijn, 01-03-2010 18:40
Ik rij op een voorrangsweg en nader een kruispunt waarbij ik links af sla, aan de overkant staat een auto voor haaientanden en wil rechtaf, ik was al half overgestoken! wie mag er nu doorrijden, ik of de auto die rechtaf wil! hij komt uit een wijk! gr martijn Reactie infoteur, 01-03-2010
Beste Martijn,

Het is me niet helemaal duidelijk of jij de weg 'in de voorrang' volgt, of dat er vóór het kruispunt een bord einde voorrang geplaatst is.
Heb je beiden haaientanden, dan gaat de korte bocht voor de lange bocht. Rijd je 'in de voorrang', dan moet de andere bestuurder jou voorrang verlenen.
Maar...voorrang mag je nooit nemen, maar moet je krijgen.

Mvg - Sjaak

Herman, 28-02-2010 13:03
Ik ben met mijn auto de voorrangsweg opgereden en ga links af ,een tegemoet komende auto komt er aan en gaat rechts af de voor rangs weg op .?wie moet stoppen ik of de tegen ligger die nog de voorrangs op moet naar rechts
Ik heb zelf gedacht die gene die een korte bocht maakt heeft voorrang ,dus de tegen ligger.gr.herman Reactie infoteur, 28-02-2010
Beste Herman,

Als je bij aankomen rijden eenzelfde/vergelijkbare situatie aantreft (haaientanden e.d.) als de tegemoetkomende bestuurder, heb je helemaal gelijk.

'Korte bocht gaat voor lange bocht'

Mvg - Sjaak

Wilfred Hart, 07-07-2009 17:26
Ik nader een gelijkwaardige kruisipunt en wil rechtsaf slaan. Van rechts nadert een auto. Moet ik de auto van rechts voorrang verlenen indien ik rechtsaf sla? Wat nu als de auto die van rechts nadert voor een obstakel op zijn rechter weghelft naar links moet uitwijken en terwijl ik rechtsaf sla een aanrijding gebeurd? Reactie infoteur, 07-07-2009
Beste Wilfred,

Een sluitend antwoord is moeilijk te geven, omdat dit afhankelijk kan zijn van vele factoren binnen de situatie zoals je deze schetst. Vele situaties zullen in het verkeer verkeersinzichtelijk opgelost moeten worden. Vaak kom je er met de regelgeving alleen niet.

Een aantal aandachtspunten kunnen zijn:
1. plaats op de weg voor bestuurders is zo veel mogelijk rechts
2. bij/voor inzetten van een zijdelingse verplaatsing / bijzondere manoeuvre moet een bestuurder al het overige verkeer voor laten gaan.
Maar ook................
3. je mag het gedrag van anderen niet verergeren
4. 'voorrang' moet je krijgen en mag je niet afdwingen

Mvg - Sjaak

Chancy, 30-05-2008 19:45
Het dringt mij niet echt door wat voorruit kijken is. Ik ben daardoor 2 keer gezakt. Wil heel graag mijn rijbewijs en ben ook niet echt heel jong. Ik ben al bijna 43. Zou u aub. iets meer willen vertellen. Mvg, Radha Chancy Reactie infoteur, 31-05-2008
Beste Chancy,

Lees het artikel over het kijkgedrag in de lesauto even door. Heb je nadien nog vragen, dan kun je deze altijd stellen.

http://auto-en-vervoer.infonu.nl/diversen/16378-kijkgedrag-in-de-lesauto.html

Mvg - Sjaak

Niene, 25-09-2007 13:59
Bij een T-splitsing waarbij je van rechts van een straat met klinkers maar met afrit afkomt (dit is geen uitrit van bijv. een woning) en van links naar rechts (gezien vanuit de bestuurder die van de klinkers af komt) een weg met asfalt. Wie heeft er in deze voorrang? Reactie infoteur, 25-09-2007
Beste Niene,

Een T-splitsing wijkt in de benadering niet af van andere kruispunten.

Kom je -zoals in je voorbeeld- aanrijden en is er géén sprake van een in/uitritconstructie en zijn er géén verkeerstekens (borden) die de voorrang regelen, dan hebben bestuurders van rechts gewoon voorrang. Het gebruik van klinkers of asfalt heeft géén invloed op de voorrangsregel.

De verhoging van de klinkers die jij (mogelijk) bedoelt hebben ook geen invloed op de voorrangsregel. Deze hebben tot doel om het kruispunt beter herkenbaar/eerder zichtbaar te maken en de snelheid er bij de naderende voertuigen uit te halen, hetgeen de veiligheid verhoogt.

Dus: géén uit/inrit, géén borden/haaientanden:
bestuurders van rechts voorrang!

Plaats zelf een reactie op dit artikel…

Bronnen en referenties

Pré-B Autorij-instructie - Google Maps

Infoteur: Jvd
Rubriek: Auto en Vervoer / Verkeer
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 8