Verkeer - Gevaarherkenning Verkeerstheorie
Gevaarherkenning Verkeerstheorie. Een onderdeel van het theorie-examen - dat per 1 maart 2009 meetelt- is het hebben van inzicht in (mogelijke) gevaarlijke verkeerssituaties, de gevaarherkenning. Het onderdeel gevaarherkenning zal uit 25 vragen bestaan. Nu is bekend dat het onderdeel vanaf 1 maart 2009 binnen het theorie examen wel gaat meetellen. In dit artikel een visie op dit onderdeel en enkele voorbeelden van gevaarherkenning.Wat is gevaarherkenning
Gevaarherkenning is in een onderzoek van het SWOV als volgt omschreven:"Er zijn vele definities van gevaarherkenning in omloop, maar er bestaat geen definitie die door alle experts als de enige juiste wordt gezien. In grote lijnen omvat gevaarherkenning het proces van het tijdig opmerken, herkennen en voorspellen van potentieel gevaarlijke situaties en de keuze van de juiste handelingen om het gevaar af te wenden. Men spreekt van een potentieel gevaarlijke situatie als er een grote kans is dat er een ongeval gebeurt wanneer het gedrag niet wordt aangepast".
Welke vaardigheden spelen bij gevaarherkenning een rol
Vaak wordt gevaarherkenning alleen omschreven als het herkennen van opdoemend gevaar. Maar volgens Groeger (2000) spelen er bij gevaarherkenning vier verschillende vaardigheden een rol:
- het vroegtijdig zien van het opdoemende gevaar;
- de inschatting van de omvang van het gevaar;
- de keuze van de handelingen om het gevaar af te wenden;
- de uitvoering van de gekozen handelingen.
Evaluatie van het theorie-examen
Tussentijds heeft er een evaluatie over de gevaarherkenning plaatsgevonden. Een evaluatie die zeker nut heeft gehad, als je nagaat dat er al verschil in benadering bestaat -ten aanzien van de gevaarherkenning- tussen min of meer gelijke verkeerssituaties in de verschillende theorieboeken. Waar je in het ene theorieboek moet remmen (A), moet je in het andere theorieboek van het gas (B). Voor de aspirant-automobilist wordt het er niet makkelijker op. Deze vergelijking is mijn persoonlijke mening en gebaseerd op de nieuwste theorieboeken van VekaBest en Verjo. Alhoewel het verschil in inzicht gering is, geeft dit echter wel aan dat het soms lastig is tot een zelfde visie binnen de gevaarherkenning te komen.Persoonlijke visie op de gevaarherkenning
In tegenstelling tot wat je (uiteindelijk) in de lesauto en bij het toepassen van 'het nieuwe rijden' leert, moet je vele situaties benaderen alsof je ze vrij laat ziet, dan wel opmerkt. Naar mijn mening moet je in de praktijk -als je voldoende ver vooruitkijkt en de voor jou belangrijke informatie er uitfiltert- vaak al een voorspelling hebben gemaakt op een aankomende verkeerssituatie, zodat je het rijgedrag al eerder hebt aangepast.Keuzemogelijkheden bij gevaarherkenning op het theorie-examen
Je hebt binnen het onderdeel gevaarherkenning de keuze uit drie mogelijkheden, namelijk:- A. Remmen - flink snelheid verminderen of zelfs geheel stoppen
- B. Gas loslaten - snelheid minderen en voorbereid zijn op een andere keuze
- C. Niets - door blijven rijden met eenzelfde snelheid
Algemene aandachtspunten bij gevaarherkenning op het theorie-examen
Pas de geldende verkeersregels toe.......let goed op verkeerstekens, markeringen en dergelijke en houd rekening met zaken als weersomstandigheden, wegcondities, doorstroming, milieu en veiligheid. Kijk ook goed of -op de foto's die je bij het examen te zien krijgt- het verkeersbeeld achter de auto in de achteruitkijkspiegel is geprojecteerd.Maak een keuze of onderscheid in je benadering en denken bij de gevaarherkenning tussen verkeerssituaties: binnen de bebouwde kom en buiten de bebouwde kom, of op de autoweg en autosnelweg
Als je uit gaat van de maximaal toegestane snelheid die ter plaatse geldt, rem (A) je bijna altijd binnen een verkeersbeeld met:
- zwakke of instabiele weggebruikers
- smalle wegen en tegenliggers
- stremming of obstakels op de rijbaan
- slechte conditie van de weg
- inhalen en tegenliggers
- onoverzichtelijke en gevaarlijke kruispunten
- drukke (winkel)gebieden, nabijheid scholen e.d.
- onoverzichtelijke of scherpe bochten
- ontstaan van stremming of file
- grote snelheidsverschillen tussen bestuurders onderling
- slechte weersomstandigheden
Het los laten van het gas (B) pas je toe als je de verkeerssituatie niet vertrouwt, maar deze wel goed kunt overzien en deze geen direct gevaar oplevert. Ga hierbij uit van een gepaste rijsnelheid.
Je doet niets (C) als de verkeerssituatie goed is te overzien, je geen direct gevaar hebt te verwachten, je voldoende ruimte op de weg hebt om je actie uit te voeren, de snelheidsverschillen tussen bestuurders onderling niet te groot zijn, een zijdelingse verplaatsing veilig kunt uitvoeren etc.
Enkele voorbeelden van gevaarherkenning
A = remmen, B = gas loslaten, C = niets
A. 50 km. is te snel. Je kunt ook niet goed links de bocht doorkijken en ziet dus eventuele tegenliggers niet.
A. je remt af en blijft op veilige afstand van de fietser, totdat je de ruimte hebt om de fietser met een veilige zijdelingse afstand in te halen.
C. je rijdt voldoende langzaam om de situatie te overzien en -indien nodig- op tijd te handelen.
B. je gaat van het gas. De weersomstandigheden zijn slecht, het verkeersbeeld onrustig. Blijf letten op voldoende volgafstand.
C. er is geen reden aan te nemen dat de fietsers hun koers veranderen. Let vervolgens wel op de aankomende wegversmalling.
A. de voetgangers lopen met de rug naar jou toegekeerd op de rijbaan en geven niet de indruk je te zien.
C. de fietsers rijden op een naastgelegen fietspad. Met 40 km/u. kun je elkaar hier veilig passeren.
A. er nadert een bocht waardoor je geen tegenliggers kunt zien aankomen. Daarbij zij de condities van de weg matig.
A. je hebt onvoldoende zicht op het overige verkeer bij nadering van de T-splitsing.
Wat veranderd er in 2009
Kijk bij het volgend artikel voor wijzigingen en / of aanvulling die in 2008 zijn doorgevoerd, én wat voor 2009 gaat gelden:Theorie verkeer - aanvullingen 2008 én 2009
Voor alle verkeersborden, zie:
Allke verkeersbordenGerelateerde links
CBR examen en Autorij-instructie.Gerelateerde artikelen
Gratis - Theorie Rijexamen - Test 1 Test je verkeerskennis 1. Als je pas theorie-examen hebt gedaan zal veel kennis nog w…Gratis - Theorie Rijexamen - Test 6 Borden 2 Iedere verkeersdeelnemer; weggebruiker of bestuurder wordt geacht de verkeer…
Gratis - Theorie Rijexamen - Test 4 Borden In programma's als 'BLIK OP DE WEG' en 'WEGMISBRUIKERS' blijkt hoe vaak de ke…
Gratis - Theorie Rijexamen - Test 5 Verkeersregels, verkeersinzicht; we hebben er in het verkeer dagelijks mee te maken.…
Gratis - Theorie Rijexamen - Test 3 Als je recent je theorie-examen voor brommer of voor het autorijbewijs-B hebt gedaan…
Bronnen en referenties
- Pré-B Autorij-instructie, SWOV
- Foto 7: W. Vink
Reageer op het artikel "Verkeer - Gevaarherkenning Verkeerstheorie"
Reacties
Fraknoise, 26-10-2011 12:28 #4
Ik ben van mening dat de rijschoolwereld massaal in protest moet komen tegen deze manier van examineren. Als eerste is 'gevaarherkenning' iets dat niet onder 'theorie' valt, maar onder praktijk. En dat zou dan al door het praktijkexamen afgedekt moeten zijn. Ten tweede is het in mijn ogen volkomen waanzinnig om een dynamische situatie (verkeer…) op basis van een stilstaande foto te laten beoordelen. Het staat zo ver af van de werkelijkheid, dat de toetsing niets zegt over het inzicht dat met poogt te toetsen. Bovendien: les één in de didactiek is dat je inzicht niet kunt toetsen met meerkeuzevragen.
Ik ben er voorstander van om het theorie examen te laten zijn wat het moet zijn: een theorie examen. Waarin dus de wegenverkeerswet en het begrip daarvan getoetst wordt. Dat is voldoende belangrijk om veel aandacht aan te besteden. Nu gaat energie en tijd verloren aan het zinloze leren te begrijpen van de manier waarop je de gevaarherkenning vragen kunt maken. Ik begrijp echt niet waarom de rijschoolwereld dit accepteert.
Reactie infoteur, 27-10-2011
Beste Fraknoise,
Je hebt gelijk dat je binnen je betoog vraagtekens plaatst bij de beoordeling van statische beelden. Mijn inziens kan het echter geen kwaad enig bewustzijn te kweken bij voorbeelden van potentieel gevaar op de weg, anders dan via de regels uit het RVV en de Wegenverkeerswet alleen.
Dat statische beelden niet altijd tot een éénduidig antwoord leiden, wordt weerspiegeld in de beoordeling, die een score van plusminus 50 procent verlangt.
Uiteraard groeit verkeersinzicht en het herkennen van gevaar met de jaren, maar deze onderwerpen geven je mijn inziens wel een kapstok om kandidaten duidelijk te maken hoe ze het verkeer moeten 'lezen'. Binnen de theorieles worden deze onderwerpen onderbouwd en probeer ik een vertaalslag te maken naar situaties die men in de praktijk meegemaakt en/of gezien heeft. Of omgekeerd: refereren aan de gevaarherkenning / het verkeersinzicht tijdens de praktijkles. Dit voedt wel degelijk de manier waarop men naar het verkeer kijkt, ook al is er niet altijd een antwoord te geven die in een dynamische situatie de absolute oplossing zou zijn.
Het vraagt in ieder geval van de kandidaat om 'analytisch' met het verkeer bezig te zijn, hetgeen -naar ik hoop- een stuk begrip en bewustwording teweeg brengt ten aanzien van het eigen gedrag en het gedrag van anderen én de gevolgen hiervan in het verkeer.
Je moet je ook realiseren dat zich tijdens de praktijklessen lang niet alle verkeerssituaties voordoen die we -door de jaren heen- in de dagelijkse praktijk wel meemaken. Dit is geen tekortkoming binnen de rijopleiding, maar een simpel gevolg van de verkeersituaties zoals zich die aandienen tijdens de rijlessen. Je kunt bepaalde situaties wel opzoeken, maar niet sturen.
Als kandidaten dan als extra aandachtspunten ten aanzien van mogelijk gevaar en niet geregelde verkeerssituaties (verkeersinzicht) mee krijgen -ook al dekt dit de parktijk niet volledig af- lijkt me alleen maar positief.
Mvg - Sjaak
Dylan, 11-08-2011 15:02 #3
Ondanks dat dit artikel wel duidelijk en juist is, komen jouw voorbeelden totaal niet overheen met die van VERJO daar moet je veel vaker gas loslaten dan remmen. Ik weet ook niet meer wat ik moet geloven, ik heb zelfs een keer precies dezelfde situatie gehad met de ene keer gas loslaten en de andere keer remmen. Ik krijg het idee dat het puur is gebaseerd op mening, en punten die niet duidelijk zijn in het voorbeeld.En dan bedoel ik die van VERJO want ik vind jou beredenering wel logisch maar doet het CBR het ook zo of op de manier van VERJO. Want in de oefenexamens zak ik telkens op gevaarherkenning, de verkeers regels ken ik wel.
Reactie infoteur, 11-08-2011
Beste Dylan,
Ik heb de algemene aandachtspunten erbij gezet omdat ik het zelfde probleem constateer.
De vragen en afbeeldingen van zowel Verjo als Vekabest heb ik naast elkaar gelegd en waar je bij de één het gas los laat, moet je bij de ander remmen of b.v. niets doen. En dit in min of meer vergelijkbare omstandigheden.
Het geeft alleen maar aan dat geen enkele situatie het zelfde is en de beoordeling van plek tot plek kan verschillen.
Probeer de situaties toch zo logisch mogelijk te benaderen, bekijk de situatie op de afbeelding goed en probeer de gevolgen van een eventuele beslissing te overzien, zonder er te veel bij te verzinnen.
Op de ene afbeelding zal de situatie duidelijker zijn dan op de andere. Enige troost is dat je 'slechts' de helft (-1) goed hoeft te hebben.
Overigens vind je hier http://www.autorij-instructie.nl/?p=744 een aantal voorbeelden zoals deze op de site van het CBR zijn weergegeven.
Mvg - Sjaak
Coen, 07-08-2011 12:39 #2
Hier heb ik heel veel aan! Door op deze manier naar de vragen te kijken, gaat het stukken beter! Bedank!
Danny Florijn, 19-05-2011 08:40 #1
Ik heb veel gehad aan dit artikel! de eerste keer dat ik theorie examen ging doen had ik dit artikel nog niet gezien en deed ik alles uit mijn hoofd. ik vond het al raar dat in je theorie boek niet veel uitleg word gegeven over gevaarherkenning! ik zat precies op het randje qua goed en fout. nu weet ik hoe de vragen zijn en nu ik dit gelezen en geleerd heb snap ik het veel beter en krijg ik een betere indruk!
Reactie infoteur, 19-05-2011
Bedankt voor het compliment Danny en… nu op naar het rijbewijs!