InfoNu.nl > Auto en Vervoer > Boten > Gestrand, gered, geborgen van Thijs Gras - Boekbespreking

Gestrand, gered, geborgen van Thijs Gras - Boekbespreking

Gestrand, gered, geborgen van Thijs Gras - Boekbespreking Historicus Thijs Gras onderzocht de strandingen van het Zweedse schip de Malmö en de Noorse Tartar, vlak na elkaar in 1928. Ze liepen bij Ameland aan de grond en Gras schreef er het boek ’Gestrand, gered, geborgen – De strandingen van de Malmö en de Tartar bij Ameland – november 1928' over. Gras is een liefhebber van Ameland en kwam zo in aanraking met de verhalen over de twee onfortuinlijke schepen die in zware novemberstormen aan de grond raakten en vergingen. Ze waren nog vele jaren vanaf het strand van Ameland te zien en waren bronnen van sterke verhalen.

Ameland

Bron: Cover boekBron: Cover boek

'Gestrand, gered, geborgen' door Thijs Gras


Malmö en Tartar

De Malmö en Tartar zijn bekend op Ameland, uit overlevering en omdat de wrakken jaren na hun stranding vanaf het strand nog zichtbaar waren. De twee schepen, de ene uit Zweden en de andere toevallig uit ook een Scandinavisch land, Noorwegen, strandden kort na elkaar na een paar hevige novemberstormen bij Ameland. Op de Malmö zaten twintig opvarenden en de Tartar was een spookschip, de bemanningsleden waren er al door een ander schip afgehaald. Bij de reddingspogingen verdronken drie Zweden en raakten twee redders te water. Die twee konden worden gered maar het verlies van drie zeemannen was een drama binnen de redding.

Hout

De Malmö had een lading prachtig hout aan boord en de handen van de jutters jeukten. De lading moest naar de strandvonder maar het lukte enkele jutters toch planken 'veilig te stellen'. Ook de Tartar had hout in het ruim en er is veel werk gemaakt van de berging van die kostbare lading. Menig schuurtje op het eiland - die Tartar-schuurtjes worden genoemd - heeft hout uit dat schip onder de nok.

Reddingboot en berging

In het boek Gestrand, gered, geborgen verhaalt Thijs Gras over de twee schepen, de stormen en de stranding. Hij heeft alle namen van de opvarenden achterhaald en de namen van de mensen die in roeireddingboten en motorreddingboten naar het schip zijn gevaren om te redden wat er te redden viel. Gras heeft de boeken bestudeerd die eerder over het reddingswezen werden geschreven en waar de strandingen van de Malmö en Tartar in werden behandeld. Hij vond nogal wat onnauwkeurigheden, meestentijds doordat schrijvers fouten van elkaar overschreven. Gras is voor zijn boek teruggegaan naar de bronnen tot in Zweden toe en heeft de secondaire bronnen ernaast gelegd om tot een eigen verhaal te komen dat gebaseerd is op archiefstukken van de KNRM, bergers en reders.

Roeireddingboot en Malmö / Bron: Collectie van Thijs GrasRoeireddingboot en Malmö / Bron: Collectie van Thijs Gras
Wrak van de Malmö / Bron: Collectie van TresoarWrak van de Malmö / Bron: Collectie van Tresoar
Tartar / Bron: Archief DoeksenTartar / Bron: Archief Doeksen

Thijs Gras

Thijs Gras (1962) is historicus en verpleegkundige, die in Amsterdam bij de ambulancedienst werkt. Hij schrijft over zijn vak en is redacteur van het vakblad voor de ambulancezorg. Over zijn vakgebied heeft hij verschillende publicaties op zijn naam staan. Een van de projecten is de geschiedenis van de gezondheidszorg op Ameland en bij onderzoek naar dat onderwerp stuitte hij op een verhaal dat de vrouw van de toenmalige huisarts had geschreven. Amper gestationeerd op Ameland maakte zij de storm mee en hoorde ze hollende mensen buiten. De huisartsvrouw besloot ook de regenkleren aan te trekken en naar het strand te gaan. Ze hielp zelfs met de berging van hout uit de Malmö. Over haar belevenissen schreef ze een verhaal. Thijs Gras raakt geïntrigeerd door die geschiedenis en stort zich op de strandingen van de twee schepen. Gras en zijn ouders en zusje gingen regelmatig naar Ameland. Vrienden van zijn ouders hadden een huisje bij Ballum en daar mochten ze in de jaren zestig en zeventig regelmatig gebruik van maken. Het legde de bodem voor het boek ‘Gestrand, gered, geborgen.’

Opdracht

De schrijver draagt het boek op aan zijn ouders. Voorin laat hij optekenen: “Ter nagedachtenis aan mijn vader en moeder die me de liefde voor Ameland hebben bijgebracht.” Een foto van vader Gras met de twee kleine kinderen Thijs en zusje Pien in de duinen van het Waddeneiland – de foto is in 1967 door moeder Gras gemaakt – is op een van de eerste pagina’s te vinden. Een van huis meegenomen krentenbol eten met je billen in het duinzand, een beeld van eilandliefhebbers.

De laatste foto in het boek is er een van het gezin van Thijs Gras zelf: de volgende generatie krijgt de eilandliefde met de paplepel ingegoten. De auteur staat op de foto met zijn vrouw, dochter en zoon. Op het strand met de zee op de achtergrond. Er steekt geen mastpuntje van de Malmö meer boven het water uit, maar dat detail kun je zonder mankeren bij de foto fantaseren.

Drie delen

Het boek bestaat uit drie delen:
  1. Het gaat gebeuren - Hierin wordt het reddingwezen op Ameland beschreven en wordt kennis gemaakt met de Malmö.
  2. Het gebeurt - In deel twee wordt verhaald over de strandingen van de Malmö en Tartar en de eerste reddingspogingen.
  3. Het is gebeurd - In deel drie is te lezen over de periode na de redding en de dankbaarheidsbewijzen die de redders ontvingen. Ook komen de vele bergingspogingen – zelfs met springstof – aan bod.

Tussen de vele afbeeldingen en het uit feiten opgebouwde verhaal door, staan lezenswaardige extra's in de vorm van ooggetuigenverslagen. Tot slot geeft het boek een samenvatting in niet alleen het Nederlands, maar ook in het Engels, Duits en Zweeds.

Bronnen

Gras laat duidelijk blijken dat hij het niet allemaal alleen heeft gedaan. Hij geeft eer aan de velen die met hem hebben meegedacht en hem van materiaal hebben voorzien. Zelfs na de druk van het boek kwam er nog materiaal binnen, uit Zweden nota bene. Dat materiaal kon niet meer worden meegenomen in deze druk, maar zal via digitale kanalen zijn weg naar de geïnteresseerde lezers vinden. Hij heeft vele eilanders en liefhebbers van strandingsgeschiedenissen een plezier gedaan door de feiten tot op de bodem uit te zoeken en op een rij te zetten. De verhalen over de Malmö en Tartar gonzen al generaties over Ameland en zullen weer worden overgeleverd aan de volgende generatie, nu onderbouwd met een boek vol feitelijkheden, foto’s en verhalen.

Schipbreukelingen op Ameland

Presentatie

Op 29 november 2016 presenteert de schrijver zijn boek in Hotel de Jong, het hotel dat in de tijd van de strandingen De Boer heette en waar de Zweden iets meer dan een week werden opgevangen. Burgemeester Albert de Hoop, tevens voorzitter van de plaatselijke commissie van de reddingmaatschappij, kreeg het boek uitgereikt.

Gestrand, Gered, Geborgen

De strandingen van de Malmö en Tartar bij Ameland – November 1928

  • Uitgegeven in eigen beheer
  • ISBN 978 90 70674 40 3
  • November 2016
  • Prijs € 14,95

Malmö en Tartar

Legenda
A. Tartar
B. Malmö
C. Hotel de Boer/ De Jong
D. Gemeentehuis destijds/ Strandvonder

Lees verder

© 2016 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Museumhaven Zeemanshoop in Ballumerbocht op AmelandMuseumhaven Zeemanshoop in Ballumerbocht op AmelandIn de Ballumerbocht, voormalige aanleghaven van de beurtschippers die tussen Ameland en Harlingen voeren, ligt niet alle…
Abraham Fock – Paardenreddingboot van AmelandAbraham Fock – Paardenreddingboot van AmelandDe Abraham Fock was de eerste motorstrandreddingboot die op Ameland gestationeerd werd. Tachtig jaar na dato is er weer…
KNRM – langs de kust van Nederland en AmelandKNRM – langs de kust van Nederland en AmelandDe KNRM is de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij, een stichting die kosteloos mensen te hulp schiet die op het…
De Verdronken paarden Ameland in stripalbumDe Verdronken paarden Ameland in stripalbumHet verhaal van de verdronken reddingbootpaarden vormt een belangrijk deel van het verhaal van Penny’s Shadow, de film d…
Bevrijding van Ameland - Bevrijdingsdag op het WaddeneilandBevrijding van Ameland - Bevrijdingsdag op het WaddeneilandAmeland was van voorjaar 1940 tot voorjaar 1945 bezet gebied. Voor Nederland rekenen we 5 mei als de Bevrijdingsdag van…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Archief Tresoar
  • http://www.persbureau-ameland.nl/presentatie-gestrand-gered-geborgen
  • http://www.waddenpost.nl/nl/ameland/presentatie-boek-gestrand-gered-geborgen-van-thijs-gras
  • Gestrand, gered, geborgen – Thijs Gras
  • Afbeelding bron 1: Cover boek
  • Afbeelding bron 2: Collectie van Thijs Gras
  • Afbeelding bron 3: Collectie van Tresoar
  • Afbeelding bron 4: Archief Doeksen

Reageer op het artikel "Gestrand, gered, geborgen van Thijs Gras - Boekbespreking"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 14-02-2017
Rubriek: Auto en Vervoer
Subrubriek: Boten
Special: Ameland Boeken
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!