Vliegtuigongeluk 8U771 airbus Afriqiyah, Tripoli 12 mei 2010

Op 12 mei stortte een vliegtuig van Afriqiyah Airways neer vlakbij de luchthaven van Tripoli, de hoofdstad van Libië. De vlucht 8U 771 was op dinsdagavond vertrokken van Johannesburg en had als eindbestemming Tripoli. Op een jongetje na, kwamen alle inzittenden om tijdens de crash van de airbus. Onder hen ook 70 Nederlanders die in Tripoli zouden overstappen op een ander vliegtuig om hun vlucht naar Brussel of Düsseldorf voort te zetten. Naar de oorzaak blijft het voorlopig gissen. In dit artikel houd ik de ontwikkelingen bij en zal ik ook vertellen over mijn eigen ervaring met Afriqiyah Airways. Het bizarre toeval is dat ik twee weken eerder exact dezelfde vlucht maakte. Dit artikel zal regelmatig geupdate worden, als er meer bekend is. Dit artikel of fragmenten ervan mogen alleen overgenomen worden na mijn schriftelijke toestemming. Linken mag altijd. Mijn doel is om informatie openbaar te maken voor alle betrokkenen en voor de mensen die meeleven, maar ik zal geen gegevens van overledenen publiceren.

Vliegtuigongeluk

De vlucht van Johannesburg naar Tripoli werd uitgevoerd in een Airbus A330-200. Volgens het vluchtschema is het vliegtuig van Afriqiyah Airways rond 21:20 uur vertrokken van Johannesburg. Het vluchtnummer 8U 771 stond gepland om op 06:10 uur te landen op Tripoli. Deze tijden zijn zowel de plaatselijke tijd als onze tijd, aangezien we in de zomertijd geen tijdsverschil hebben.

Tripoli

In Tripoli zouden bijna alle passagiers op een ander vliegtuig overstappen. De werkelijkheid verliep anders. Vlak voor de landing, rond 6:00 uur, komt het vliegtuig circa 1 kilometer voor de landingsbaan op de grond terecht. De oorzaak is onbekend.

Doden

De enige overlevende van de ramp is een negenjarig jongetje, genaamd Ruben. De overige 103 inzittenden hebben de crash niet overleefd, onder hen waren 11 bemanningsleden.

Het aantal Nederlandse doden is donderdag vastgesteld op 70. De passagierslijst is in het bezit van het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar wordt niet vrijgegeven.

Veel Nederlanders kwamen terug na hun vakantie: een rondreis door Zuid-Afrika. 38 Nederlanders hadden een rondreis geboekt via Stip Reizen. Zij zouden na Tripoli doorvliegen naar Dusseldorf. 24 Nederlanders hadden hun reis geboekt via Kras reizen. Zij zouden doorvliegen naar Brussel. Daarnaast zaten Nederlanders in het vliegtuig die hun vlucht los hadden geboekt.

Ongeluk

Ondanks dat de crash om 6 uur 's ochtends plaatsvond, komt in Nederland en de rest van de wereld pas een paar uur later het nieuws binnen dat er een vliegtuigongeluk heeft plaatsgevonden in Tripoli, waarbij ruim 100 doden zijn gevallen. Rond kwart voor 10 wordt bekend dat de enige overlevende een Nederlands kind is. Verder was er nog geen duidelijkheid of er meer Nederlanders betrokken waren.

Echter het vluchtnummer was immers bekend. Ik denk dat veel mogelijke nabestaanden de vluchtinformatie van hun geliefden zijn gaan opzoeken. Ook bij anderen moet een belletje zijn gaan rinkelen. Ik herkende het vluchtnummer en de vluchttijden, aangezien ik dezelfde reis twee weken eerder had gemaakt. Ik had mijn vakantie bij Kras geboekt, waarbij ik uit meerdere data kon kiezen. Ik wist dat er een zelfde reis gepland stond met als vertrek uit Nederland op 26 april en dat die reis uitverkocht was. Deze mensen moesten haast wel in het vliegtuig zitten. Ook weet ik dat wij tijdens onze heen- en terugreis van Tripoli-Johannesburg het vliegtuig deelden met onder andere Nederlanders die via Stip Reizen hadden geboekt.

Nederlanders

Even na het middaguur komt er duidelijkheid. Eerst wordt er gesproken over tientallen Nederlanders, even later wordt er gesproken over 61 Nederlandse passagiers die de vliegtuigramp niet hebben overleefd. Dat aantal is gebaseerd op de cijfers van Kras en Stip Reizen. Het aantal wordt een dag later bijgesteld naar 70 Nederlanders, aangezien zij hun vlucht los hadden geboekt.

Eigenlijk is dat alle informatie die tot nu toe bekend is. Er gaan veel speculaties rond, maar er zijn nog weinig feiten.

Oorzaak

Libië kwam binnen een paar uur met de mededeling dat het niet om terrorisme gaat, maar verder was het gissen naar de oorzaak. Eind mei heeft een Libische onderzoekscommissie aangegeven dat een aanslag uitgesloten kan worden. Er is geen bewijs gevonden voor een technisch mankement. Ook wijst niks op een explosie of brand aan boord voor de crash. Wat dan wel de oorzaak is, blijft nog steeds afwachten.

Weer

Ook gaan er tegenstrijdige berichten over het weer ter plaatse rond. Zo zou het weer helder geweest zijn, maar wordt er ook gesproken over laag hangende bewolking en mist. Ook wordt er gesproken over mogelijke restanten van een zandstorm die een paar dagen eerder over Libië heeft geraasd. De aswolk kan volgens de Europese luchtverkeersleiding geen rol hebben gespeeld.

Vliegtuig

Deze Airbus werd gebruikt sinds september 2009 en was dus een nieuw toestel. Het toestel had nog maar 1600 vlieguren gemaakt, gedurende ongeveer 420 vluchten.

Dit vliegtuigtype is niet helemaal onomstreden, omdat een jaar geleden met een Airbus 330 van Air France een ongeluk plaatsvond boven zee. Maar aangezien er veel Airbussen vliegen, kan dit ook toeval zijn. Het zal in ieder geval vermoedelijk wel bekeken worden tijdens het onderzoek.

Afriqiyah Airways

Vliegtuigmaatschappij Afriqiyah Airways is gestart in 2001. Het is in feite een staatsbedrijf, omdat het onderdeel is van het investeringsfonds van Khadaffi, de leider van Libië. Afriqiyah Airways vliegt op veel grote vliegvelden in Europa, maar je moet altijd in Tripoli overstappen. De Libische maatschappij heeft slechts 11 toestellen en is daarom bij veel mensen niet bekend. Toch staat de maatschappij te boek als een betrouwbare maatschappij, die op geen enkele zwarte lijst voorkomt.

Piloot

Het gerucht met betrekking tot de luchtvaartmaatschappij is dat de piloten wellicht niet zo goed opgeleid zijn als Westerse piloten. Een ander gerucht is dat de piloot een hartaanval heeft gehad, maar een autopsie heeft niet plaatsgevonden.

Goedkoop

Een andere oorzaak wordt gezocht in de lage prijzen van Afriqiyah Airways; 'het zal dan wel niet goed zijn' of 'mogelijk kunnen ze zo goedkoop vliegen omdat ze bezuinigen op onderhoud'. Dat laatste lijkt onwaarschijnlijk, omdat Afriqiyah bij alle inspecties, ook in Europa, er goed doorheen kwam. Bovendien was het een nieuw toestel, waardoor het onwaarschijnlijk lijkt dat er sprake is van achterstallig onderhoud.

Prijzen

De prijzen voor de tickets zijn inderdaad ongeveer de helft van wat andere luchtvaartmaatschappijen vragen. Voor 350 euro zou je een retourtje Johannesburg kunnen kopen. Wat mensen vergeten is dat het hier om een gesubsidieerd staatsbedrijf gaat. Khadaffi stopt veel geld in deze maatschappij om zo passagiers te trekken. Hij wil met zijn land Libië een grote rol spelen in het luchtvervoer in Afrika. Dan moet je eerst klanten trekken, voordat ze uit zichzelf bij je komen.

Een jaar later

De oorzaak is nog steeds onbekend. De onrust in Libië heeft daaraan bijgedragen. Het is onduidelijk of er ooit een eenduidig antwoord komt. Het Nederlands kabinet overweegt om een VN-organisatie te vragen het onderzoek verder op zich te nemen.

HP de Tijd heeft gesproken met een voormalig veiligheidsadviseur en piloot van Afriqiyah Naser Amer. Hij zegt dat de gezagvoerder niet zelf heeft gevlogen, maar een jonge eerste officier. Ook zou de verkeerstoren van de luchthaven in Tripoli het toestel naar een verkeerde landingbaan hebben geleid.

Amer beweert dat er twee weken voor de ramp problemen waren met hetzelfde toestel die niet zijn gerapporteerd. Hij spreekt van een "bijna-ongeluk" op de vlucht van 28 april 2010 van Londen naar Tripoli.

Mijn ervaring
Ik vloog ook met Afriqiyah, twee weken voor het ongeval. Ik heb onderstaand verhaal zo objectief mogelijk opgeschreven. Feit was dat ik niet tevreden was over Afriqiyah Airways, maar dat had niet te maken met het vliegen zelf. Onderstaand verhaal is mijn persoonlijke ervaring. Ik realiseer me dat ik blij mag zijn dat ik slechts te maken had met een vertraging. Het verslag is alleen bedoeld om een beeld te geven van mijn vliegreis.

Brussel-Tripoli
Mijn rondreis naar Zuid-Afrika, geboekt bij Kras reizen, begon 12 april met een vlucht van Afriqiyah Airways van Brussel naar Tripoli. Deze vlucht verliep uitstekend. Het viel me meteen op dat je meer ruimte hebt dan in elk ander vliegtuig van een low budget-maatschappij. De beenruimte was veel beter, maar ook de stoelen leken wat breder. Ook heeft elke passagier een eigen schermpje waar hij of zij kan kiezen uit vele films en muziek. Het eten was ook voor vliegtuigvoedsel goed verzorgd. Het landen en stijgen verliep als gebruikelijk.

Vertraging
In Tripoli belanden we in een wat simpele transitruimte. Volgens het schema moeten we iets meer dan 2,5 uur wachten, voordat het vliegtuig naar Johannesburg vertrekt. Dat wordt later en later, terwijl we nagenoeg geen informatie krijgen over wat er aan de hand is. Alleen bij navraag krijgen we te horen dat we een half uurtje moeten wachten, en dat horen we een paar uur later nog.

Drie uur na ons geplande vertrek kunnen we boarden. We staan met z'n allen in de slurf naar het vliegtuig, als we opeens terug moeten naar het vliegveld. Informatie wordt niet aan onze groep in zijn geheel gegeven, maar de geruchten gaan dat er wat mis is met het vliegtuig. Een paar leden van de groep krijgen te horen dat we terug moeten naar de transitruimte, waar we toegesproken zullen worden.

In de transitruimte (eigen foto) wachten we op meer informatie, maar we horen niks. Niet vanuit Afriqiyah en niet van het luchthavenpersoneel. Het personeel dat nog aanwezig is, weigert informatie te geven. Ze lopen weg of spreken geen Engels. Alle overige passagiers zijn inmiddels vertrokken. Rond middernacht krijgen we allemaal één broodje met wat drinken. Daarna lijken alle mensen die ons zouden kunnen informeren, vertrokken. Alleen wat schoonmaakpersoneel is aanwezig. Het enige café is inmiddels gesloten.

Tripoli-Johannesburg
Op de metalen stoelen en bankjes proberen mensen een slaapplek te creëren, want het is duidelijk dat er voorlopig niks meer gebeurt. Opeens worden er wel wat vliegtuigdekentjes uitgedeeld, maar verder horen we niks. Als er om 6 uur 's ochtends weer activiteit op het vliegveld plaatsvindt, gaan mensen weer op zoek naar informatie. Even na 7:00 uur horen we dat er een ander, kleiner, vliegtuig voor ons klaar staat. Om 8:30 uur vliegen we weg van Tripoli, waarna we in het vliegtuig weer wat te eten krijgen.

We moeten een extra tussenstop maken in Kameroen om te tanken. Niemand weet of we mogen blijven zitten of dat we eruit moeten. Na stilstand wacht iedereen op de informatie, die we na 5 minuten met aandringen ook krijgen: we mogen blijven zitten. Daarna vliegen we door naar Johannesburg. Landen en stijgen gaat perfect. Het landen gaat zelfs zo subtiel dat ondanks alle frustratie er toch een applaus opgaat.

Tripoli-Johannesburg-Brussel
Daarna hebben we ruim 2 weken genoten van onze rondreis door Zuid-Afrika, waarbij we diverse parken aandoen zoals het Krugerpark. Dinsdagavond 27 april vertrekt onze vlucht (ja ook 8U771) met een vertraging van een uur naar Tripoli. De vlucht verloopt zoals verwacht. Woensdagochtend 28 april rond 6:10 uur landen we, zonder problemen, op Tripoli. Een paar uur later, een uur na de geplande vertrek tijd van 8:30 uur, vliegen we door naar Brussel.

Mijn probleem met Afriqiyah Airways is dat zij niet communiceren. Zij geven geen informatie uit zichzelf. De informatie die je, met moeite, krijgt is vaak tegenstrijdig en soms gewoon niet waar. Ook het gebrek aan opvang en eten op de luchthaven vond ik een gebrek. Maar de vlucht verliep prima. Het vliegtuig was schoon en de service tijdens de vlucht was goed. Ik heb, op de Arabische mededelingen na, niet kunnen merken dat ik met Afriqiyah vloog en niet met, bijvoorbeeld, Transavia.

Onze reisgroep heeft bij thuiskomst zowel Afriqiyah als de reisorganisatie op de hoogte gesteld van onze ervaring, dat was nog voor de ramp.

Andere ervaringen

Na het publiceren van dit artikel mailde een vrouw mij haar ervaring met Afriqiyah. Hun heenvlucht was eind maart 2010 en verliep probleemloos. Echter zij hebben in april negen dagen moeten wachten op de terugvlucht, een aantal dagen door de aswolk, omdat hun vliegtuig defect was.