Is vliegen veiliger geworden sinds 1950?

Met de immer voortschrijdende ontwikkeling van de technologie in een vliegtuig, zou je mogen verwachten dat deze vorm van vervoer door de jaren heen veiliger is geworden en dat de kans om een crash te overleven groter is geworden. Talloze computers in de cockpit, een hoog-ontwikkelde automatische piloot, radarsystemen en landingsgeleidingssystemen zijn slechts enkele voorbeelden van die ontwikkelingen in de luchtvaart. Maar is vliegen ook écht veiliger geworden? Hier het antwoord op die vraag. Omdat het aantal vluchten, sinds het ontstaan van de commerciële luchtvaart, de afgelopen vijftien jaar explosief is gestegen, is het moeilijk een eerlijke berekening te maken of er nu meer of minder toestellen crashen dan dertig jaar geleden. Daarom worden de redenen waardóór tegenwoordig een vliegtuig crasht vergeleken met die van een aantal decennia geleden. Let wel: het betreft hier alleen ongelukken waarbij doden te betreuren waren.

Piloten veroorzaken de helft van alle crashes

Uit het overzicht blijkt dat sinds de zeventiger jaren de piloot nog steeds in 25% van alle crashes een fout maakte waardoor het vliegtuig neerstortte. Dat is al veertig jaar een vrijwel vast percentage. De kans op een fout van de piloot tijdens slecht weer waardoor het vliegtuig crasht, ligt al dertig jaar op ongeveer 16%. En de kans dat de piloot een fatale fout maakt bij een mechanische storing is de laatste veertig jaar ook vrijwel onveranderd (3%). Wat inhoudt dat maar liefst in de helft (50%) van alle crashes sinds 1950, de piloot een fatale fout maakte waardoor het vliegtuig neerstortte. Hieruit blijkt wel dat alle moderne apparatuur in de cockpit in ieder geval niet heeft bijgedragen aan minder kans op een fatale fout van de piloot. En dat is best wel opmerkelijk.

Vliegtuigen zijn niet betrouwbaarder geworden in vijftig jaar

Wat verder opvalt aan deze cijfers is dat in deze eeuw in 28% van alle dodelijke crashes een mankement aan het vliegtuig de oorzaak was. Dat is maar liefst 30% meer dan in de vijftiger jaren van de vorige eeuw (21%). Betekent dit dat de vliegtuigen toen beter en betrouwbaarder waren? Zestig jaar geleden?

Ook de zeer uitgebreide veiligheidsmaatregelen die in de luchtvaart sinds 11 september zijn ingevoerd, lijken geen noemenswaardig effect te hebben. In de negentiger jaren was in 10% van de crashes sabotage (kaping, explosieven), de reden van het neerstorten. Dat is in dit post-9/11 decennium slechts één procent lager (9%).

Het enige percentage dat in positieve zin opvalt in onderstaand overzicht is dat slecht weer in nog maar 8% van de ongelukken de oorzaak is. Dat is praktisch een halvering van het percentage uit de tachtiger jaren. Op dit gebied is blijkbaar enorme vooruitgang geboekt.

Reden van dodelijke ongelukken in % per 10 jaar t/m 2008

	1950's	1960's	1970's	1980's	1990's	2000's
Fout piloot	40	32	24	25	27	25
Fout piloot slecht weer	11	18	14	17	21	17
Fout piloot mechanisch	7	5	4	2	4	3
Totaal fout piloot	58	57	42	44	53	45
Slecht weer	16	10	13	15	9	8
Mechanisch	21	20	23	21	21	28
Sabotage	5	5	11	13	10	9

Concluderend lijkt het fair te zeggen dat er in de laatste veertig jaar niet veel veranderd is aan de redenen waardoor een vliegtuig neerstort. Piloten kunnen nog steeds fatale fouten te maken, de vliegtuigen zijn in vier decennia niet betrouwbaarder geworden en alle veiligheidsmaatregelen ten spijt, al twintig jaar is sabotage in één van de tien gevallen de reden van neerstorten.