Spitsmijden, dat loont!

Het vermijden van de lange files in de ochtend- en avondspits zal de meeste mensen niet verkeerd in de oren klinken. Toch is het vermijden van de spits vaak onmogelijk in verband met vastgestelde werktijden. In 2005 is het concept Spitsmijden geïntroduceerd in Nederland, met de bijbehorende slogan Spitsmijden, het alternatief dat loont.

Wat is het beoogde doel van spitsmijden?

Het concept spitsmijden is in principe een onderzoek naar de bereidwilligheid van automobilisten om de spits te vermijden. Onderliggende gedachte is dat hierbij niet ongewenst gedrag bestraft wordt, maar juist gewenst gedrag beloond wordt. Hiermee wil de overheid bereiken dat het aantal en de omvang van files (met alle bijbehorende overlast, bijvoorbeeld qua geluid en milieu) verminderd wordt.

Op welke manier kan men de spits vermijden?

Het mijden van de spits kan op diverse manieren gedaan worden. Momenteel zijn diverse projecten gaande, zoals Spitsmijden A12 waarbij wordt getracht de verkeershinder tijdens de werkzaamheden op de A12 tussen Veenendaal en Utrecht te beperken. Ook in Noord-Brabant is er een lopend project, namelijk Spitsmijden in Brabant. Hierbij wil men de bereikbaarheid van 's-Hertogenbosch en Eindhoven in de ochtend- en avondspits verbeteren. Bij dit soort projecten worden alternatieve reismethoden, zoals de fiets en het openbaar vervoer, geopperd, maar de mogelijkheid om thuis te werken of op andere tijden te werken, wordt onder de aandacht gebracht.

En hoeveel "loont" dat spitsmijden dan?

Bij eerder genoemde projecten en gelijksoortige projecten worden automobilisten gestimuleerd de spits te mijden in ruil voor een beloning. Automobilisten kunnen zich via de website van het desbetreffende project aanmelden. Na aanmelding ontvangen ze een smartphone in bruikleen waarmee ze van tevoren kunnen aangeven of ze die dag wel of niet aan de spits gaan deelnemen. Via een het GPS signaal wordt vervolgens gecontroleerd of dit klopt. Hierbij verdienen ze voor elke keer dat ze niet met hun auto deelnemen aan de ochtend- en/of avondspits een bepaald bedrag (vaak tussen de 4 à 5 euro). Per maand kunnen ze op deze manier een aardig zakcentje verdienen en tevens een bijdrage leveren aan onder andere het milieu. Dit wordt "SpitsScoren" genoemd. Bij de eerste proeven bleek deze financiële prikkel zeker effect te hebben, want de doelstellingen omtrent de gewenste reductie van het aantal spitsdeelnemers werd ruimschoots gehaald.

Spitsmijden in het openbaar vervoer

Ook bij de NS is in 2009 een wetenschappelijke proef geweest omtrent het spitsmijden. Hierbij werd onderzocht of OV-reizigers te verleiden zijn om op andere tijdstippen te reizen. De reizigers die deelnamen aan deze proef ruilden hun Jaartrajectabonnement in voor een Dalurenabonnement. Met dat laatste abonnement is het niet mogelijk om tussen 7:30 en 9:00 uur te reizen. Als beloning kregen de deelnemende reizigers 20% van hun abonnementsgeld terug. Na deze proef bleek dat vrijwel alle deelnemers de ochtendspits compleet gemeden hebben. Echter hoort hier een aantekening bij, want een aanzienlijk deel (een derde) van de reizigers gaf van tevoren al aan nooit in de spits te reizen. De andere deelnemers bleken voorheen altijd nét op het randje van de spits te reizen en verplaatsten hun reis dus naar een vroeger tijdstip. Door deze minimale aanpassing aan de reistijden, bleek het merendeel van de deelnemende reizigers nauwelijks moeite te hebben met spitsmijden.