Verkeer - Verkeersborden - Shared Space

Shared Space - te veel verkeersborden en verkeerstekens? In Nederland zie je vaak -door de overdaad aan geplaatste verkeersborden en aangebrachte verkeerstekens- door de bomen het bos niet meer. Steeds meer verkeerskundigen zijn van mening dat dit ten koste gaat van de verantwoordelijkheid van de individuele weggebruiker. De oplossing......haal de verkeersborden weg of beperk de plaatsing van de borden tot het verantwoorde minimum.

Shared Space en Hans Monderman

Hans Monderman kan als de grondlegger van het "Shared Space principe" bestempeld worden. Reeds jaren geleden lanceerde deze civiel ingenieur het idee van de "gedeelde ruimte". Hans Monderman is op 9 januari 2008 op 62-jarige leeftijd overleden, maar zijn ideeën vinden in de hele wereld navolging.

Wat is Shared Space: de kunst van het weglaten

Shared space (gedeelde ruimte) staat bekend als inrichting van de weg, waarbij zoveel mogelijk verkeersborden worden weggehaald, waarna de weggebruikers het met elkaar moeten uitzoeken. Dit klinkt vrijblijvend, maar in werkelijkheid gaat het om een weloverwogen stedenbouwkundig concept dat wereldwijd steeds meer begint aan te slaan. In Europa kent Shared Space inmiddels een aantal voorbeelden, buiten de voorbeelden van Shared Space zoals die in Nederland zijn toegepast (o.a. in Haren en Drachten).

Doel van Shared Space

Regel zo min mogelijk, zodat verkeersdeelnemers zelf weer gaan nadenken en communiceren. Dat is kort gezegd Shared Space. In een tijd dat veel wegen bloembakken of andere snelheidsremmende obstakels kregen, had Hans Monderman een eigen visie op verkeersveiligheid en verkeersdoorstroming. Zo werden bijvoorbeeld op de doorgaande weg in het Friese Oudehaske alle verkeersborden weggehaald en het asfalt in klinkers omgezet. Hans Monderman zal enige slapeloze nachten gehad hebben over het welslagen van zijn ideeën, maar hij kon opgelucht ademhalen. Het werkte: er werd minder hard gereden, weggebruikers toonden zich oplettende verkeersdeelnemers en er gebeurden minder ongelukken. Deze ervaring werd een van de bouwstenen van zijn verkeersvisie die uiteindelijke de naam Shared Space kreeg.

De belangrijkste kenmerken bij toepassen van Shared Space zijn:

• Regel zo min mogelijk, zodat verkeersdeelnemers zelf weer gaan nadenken en communiceren
• Subjectieve onveiligheid zorgt er voor dat mensen alerter zijn en daarmee worden verkeerssituaties veiliger
• Laat verkeersborden zoveel mogelijk achterwege
• Laat de omgeving een rol spelen, de ruimte moet geen verkeersruimte zijn maar ‘vermenselijkt’ worden.

Hoe het niet bedoeld is ! Minimaal 19 verkeersborden en/of verkeerstekens maken het niet echt duidelijk en overzichtelijk.

Aanvulling uit de praktijk

Voor velen die de autorij-opleiding volgen, geldt het volgen van rijlessen in bijvoorbeeld Amsterdam en omstreken als een waar schrikbeeld. De veelheid aan informatie en drukte in het verkeer zijn volgens velen argumenten om in een andere omgeving het praktijkexamen voor het rijbewijs-B af te leggen. Echter.... is het rijden in Amsterdam (en vele andere grote steden in Nederland) wel zo moeilijk als het lijkt ? Veelal wordt in de grote steden in Nederland een verkeersbeleid toegepast, dat precies het tegenovergestelde inhoud van dat wat bij het toepassen van Shared Space bedoeld wordt. Doordat het verkeer (over)regeld is, wordt het de (aspirant) automobilist ontnomen zelf na te denken, de basisregels toe te passen en een weloverwogen beslissing te nemen. Opvallend is dan ook dat men vervolgens de basisregels niet of onvoldoende toepast in verkeerssituaties waar eigen inzicht en handelen vereist is (b.v. gelijkwaardige kruispunten en voorrang voor bestuurders van rechts)

Ter afsluiting enkele voorbeelden van (over)regeling van het verkeer, zoals:

• Verkeer op kruispunten wordt door verkeerslichten geregeld. Zolang er niemand door het rode licht rijdt, hoeft men slechts de lichten te volgen
• De verkeerstromen worden -door verkeerslichten- afzonderlijk en na elkaar geregeld. Zo hoeven bestuurders van motorvoertuigen, fietsers, brommers en voetgangers niet of nauwelijks rekening met elkaar te houden
• Fiets- of fiets-/bromfietspaden liggen naast de rijbaan en worden apart geregeld met verkeerslichten. Enig gevaar/conflict dat zou kunnen ontstaan, vindt eventueel plaats bij het afslaan
• Voor laten gaan op veel kruispunten worden geregeld door toepassing van een uitritcontructie, of voorrangskruispunten
• Hoofdwegen worden voorrangswegen of dienen gevolgd te worden in de "afbuigende voorrang". Gelijkwaardige kruispunten komen nauwelijks voor
• Wachtende voetgangers voor voetgangersoversteekplaatsen worden genegeerd. Voetgangers rekenen ook niet meer op stoppende bestuurders die hen voor laten gaan.... etc., etc