Verkeersveiligheid - Zien, kijken, waarnemen

Dat goede ogen en zien voor de verkeersveiligheid belangrijk zijn zal niemand verbazen. Soms wordt het belang echter overschat. Vóór het afleggen van het rij-examen bij het CBR wordt er altijd een ogentest afgenomen, waarbij je een kentekenplaat op een afstand van ongeveer 25 meter moet kunnen lezen. Lees verder en zie wat er nog meer komt kijken bij het zien, kijken en waarnemen bij deelname aan het dagelijks verkeer.

Ogentest voor het rij-examen bij het CBR

Eenieder die praktijkexamen bij het CBR heeft afgelegd, kent de ogentest, voorafgaand aan het praktijkexamen. Hierbij gaat het om het zien en benoemen van een statisch / stilstaand object; namelijk de kentekenplaat van een voertuig op enige afstand. Echter.....het scherp zien alleen is voor verkeersdeelname minder belangrijk dan vaak wordt aangenomen. Uit onderzoek is gebleken dat het vooral gaat om het goed waarnemen van bewegende objecten.

Gezichtvermogen - autorijden - kleur - zien - waarnemen

Het waarnemen van kleur blijkt in het dagelijks verkeer niet zo belangrijk. Met name de ervaren automobilist, zal veel verkeerstekens herkennen door de vorm en de plaatsing. Denk bijvoorbeeld aan een verkeerslicht, waarbij je niet hoeft te weten dat het bovenste licht rood is om te moeten stoppen. Ook zal een ervaren automobilist de vormen van bijvoorbeeld verkeersborden uit de gevarenserie, of die van voorrang herkennen en hier naar handelen.
Bij het dieptezien - hetgeen twee goede ogen vereist- speelt het 'zien' voornamelijk bij het zien van voorwerpen die relatief dichtbij zijn. Voorwerpen die verder af gelegen zijn vereisen niet direct twee ogen, omdat perspectief, schaduwen, kleurveranderingen, grootte van objecten ten opzichte van elkaar en dergelijke ons een goed beeld van de situatie blijken te geven. Aanpassen aan veraf / dichtbij is tamelijk onbelangrijk. In de praktijk kijkt de verkeersdeelnemer steeds naar relatief ver verwijderde voorwerpen / situaties.

Scherp zien en veiligheid

Dat het scherp zien betrekkelijk is, blijkt uit het feit dat we 's avonds of 's nachts bij duisternis goed in staat zijn ons veilig door het verkeer voort te bewegen. De gezichtsscherpte is bij duisternis slechts 10 á 20% van die overdag. De betrokkenheid van ouderen bij verkeersongevallen die te wijten zijn aan een minder gezichtsvermogen zijn -in tegenstelling tot wat misschien vaak gedacht wordt- te verwaarlozen. Dit geldt overigens nog sterker voor een mindere ongevals-betrokkenheid van jongere bestuurders die slechter zien. Slechter ziende jongeren rijden veiliger dan hun leeftijdsgenoten. Aannemelijk is dat ouderen hun 'tekortkoming' compenseren door -met name- hun ervaring, terwijl jongeren die slechter zien compenseren door een voorzichtiger verkeersgedrag.

Zien of waarnemen tijdens het autorijden

Onder zien wordt verstaan dat er een beeld wordt gevormd op het netvlies. Als je echter goed ziet, maar vervolgens niets met de op het netvlies gevormde beelden doet of kan doen, wordt het er in het verkeer niet veiliger op. Bij waarnemen tijdens deelname aan het verkeer, heb je het over het selecteren van belangrijke informatie uit een overdaad aan informatie die uit het verkeersbeeld op de weggebruiker afkomt. Het goed leren en ervaren van het filteren van de informatie die belangrijk is heeft een grotere invloed op de verkeersveiligheid dan goede ogen alleen.

Belang van het testen van de ogen

Uiteraard is het niet onbelangrijk om goed te kunnen zien. Iedere doden tengevolge van slecht zien en waarnemen in het verkeer is er één te veel; 800 verkeersdoden per jaar onacceptabel. Om het één en ander echter in het juiste perspectief te plaatsen de volgende cijfers.
Toename van het ongevalsrisico bij:

• onvoldoende score bij de opticien 15%
• mobiel bellen 300 á 700%
• alcoholpromillage tussen 0,5 en 0,8 promille 500 á 600%

Kijk voor een visie op het kijkgedrag in de (les) auto bij het artikel Kijkgedrag in de (les) auto. © 2008 - 2009 Jvd, gepubliceerd in Verkeer (Auto en Vervoer) op 19-12-2008, laatst gewijzigd op 31-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Jvd is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De APK keuring!: APK is de afkorting van Algemene Periodieke Keuring en is in Europa een wettelijk verplichte keuring welke jaarlijks ter bevordering van de verkeersveiligheid en ter bescherming van het mili…
• Verkeersveiligheid - afdekongeval: Verkeersveiligheid - afdekongeval. Men spreekt van een afdekongeval in het verkeer, indien het zicht door een ander –naast, op of over het kruispunt opgesteld- voertuig of…
• Nog steeds te veel ongevallen door de dode hoek in België: Ondanks allerlei maatregelen en verplichtingen blijven er in België te veel ongevallen gebeuren door de dode hoek. Hoe komt dat dan?
• Stromingen binnen de psychologie: De psychologie heeft in de loop der tijd verschillende stromingen gekend, met verschillende aanhangers en bedenkers. In dit artikel bespreek ik 7 grote stromingen met hun be…
• Digitale flitspaal: meer bekeuringen voor de automobilist: De digitale flitspaal is een ‘succes’: minimaal vijf keer zoveel bekeuringen als met de oude analoge flitspaal. De automobilist lijkt de nieuwe melk…

Bronnen en/of referenties

• Pré-B Autorij-instructie, Verkeersknooppunt, SWOV