Elektrische locomotief Serie 1000 Nederlandse Spoorwegen

De locomotiefserie 1000 waren de eerste elektrische locomotieven van de Nederlandse Spoorwegen. Begin jaren 40 besloot de Nederlandse Spoorwegen om behalve met elektrische treinstellen ook met elektrische locomotieven te gaan rijden. Maar pas in de 1945 na afloop van de tweede wereldoorlog kwam het tot een bestelling. Gebaseerd op een zwitsers ontwerp.

De bestelling van de locomotiefserie

Eigenlijk was de bestelling van de locomotieven al in juni 1942 bij MFO (Maschinen Fabrik Oerlikon) Zwitserland. Maar door de tweede wereldoorlog en de slechte economische omstandigheden kon er niet met de bouw worden begonnen.

In mei 1947 werd er een hernieuwde bestelling gedaan. Wel was de bestelling van de locomotieven aangepast. Zo hadden de locomotieven aanzienlijk meer vermogen en een hogere snelheid (160km ipv 125km) dan in de originele bestelling. De locomotieven waren afgeleid van de Zwitserse locomotiefserie Ae 4/6 maar aangepast aan de wensen van de Nederlandse Spoorwegen.

De Aflevering

De eerste drie locomotieven werden in Zwitserland gebouwd en kwamen via Frankrijk en België naar ons land. De overige zeven locomotieven werden in Nederland gebouwd door Werkspoor. In 1948 werden de eerste vijf machines afgeleverd en in 1949 de volgende serie van vijf. Het ontwerp van de serie 1000 was uniek. Aan het het model van de kop was duidelijk te zien dat het van oorsprong een sneltrein-locomotief was. Zoals gewoon was in die periode voor sneltreinlocomotieven had de locomotief vier drijfassen en twee voorlopende assen. Draaistellen waren toen alleen nog maar geschikt voor locomotieven met kleinere vermogens.

De inzetten

In eerste instantie werden de locomotieven ingezet voor sneltreinen op de trajecten Utrecht naar Rotterdam Maas, Eindhoven en Den Haag SS. Na verdere elektrificatie van het spoorwegnet kwamen daar ook belangrijke internationale treinen zoals de Rheingold-express en andere sneltreinen bij.

Maar behalve kinderziektes vertoonde de locomotieven al snel grote en kleine gebreken waardoor het avontuur niet lang mocht duren. Met name de "warmlopers" en de slecht rijeigenschappen in bogen waren er de oorzaak van dat de maximum snelheid van de locomotief werd verlaagd naar 100km/h. Hierdoor werd de locomotiefserie hoofdzakelijk ingezet voor goederentreinen.
Toen in 1954 ook nog gebroken en gescheurde drijfassen geconstateerd waren werden de drijfassen vervangen door zwaardere exemplaren. Vanaf 1956 werden de locomotieven toch weer ingezet voor reizigerstreinen om ook voor goederentreinen ze om diverse redenen ongeschikt waren. Echter binnen een maand werd vastgesteld dat er bij twee locomotieven de wielen op de as verdraaid waren en belandde de serie weer in de goederendienst.

Weer terug in de reizigersdienst

Toch in de jaren '70 kon de serie 1000 niet gemist worden. Doordat al het materieel meer kilometers ging maken mede door het rijden van intercity's tussen meer dan 40 steden, gingen de locomotieven van de 1000-serie meer kilometers maken dan dat ze ooit gedaan hadden. Ondanks meerdere pogingen om het aantal storingen te verminderen bleef de locomotief-serie een zorgenkindje.

Vanaf de winter 1975 werd de 1000 alleen nog maar ingezet ten zuiden van de grote rivieren. Hierdoor werd het aantal verschillende machinisten beperkt en groeide de ervaring per machinist. Ook werd besloten dat het onderhoud alleen nog maar plaats vond op de werkplaats in Tilburg. Op dat moment reed de serie alleen nog maar zware en langzame goederentreinen.

Reserve

Door de renovatie van diverse locomotief-series ontstond er weer een tekort aan locomotieven waardoor de serie 1000 weer nodig was. De locomotieven waren toen ook weer in de reizigersdienst te vinden voor bijvoorbeeld de internationale Bergland en de Hotelplan-treinen. Echter bleef de snelheid beperkt tot 100km/h. Dit tot ongenoegen van het personeel van deze treinen.

Het afscheid

In de zomerdienst 1981 werden de locomotieven nog ingezet in goederentreinen, maar verdwenen steeds verder uit de dienst. Op 12 december 1981 werd er een afscheidsrit georganiseerd. Vanaf januari 1982 kwamen de locomotieven niet meer in de dienst voor en waren slechts reserve en verdwenen langzaam uit het beeld.

Toch is er nog een niet-rijvaardige 1000 overgebleven. Namelijk de 1010 van het Nederlands Spoorwegmuseum.