File, geschiedenis en toekomst van autorijden in Nederland

We staan steeds vaker in de file. De overheid bedenkt maatregelen, zoals kilometerheffing / rekeningrijden, maar de files nemen alleen maar toe. De eerste file ontstond meer dan 50 jaar geleden door dagjesmensen, inmiddels ontstaan files vooral door een structureel gebrek aan capaciteit, ongelukken en werkzaamheden. Vooral tijdens de spits is het druk op de snelwegen. Dinsdag en donderdag zijn de drukste dagen op de snelweg.

Eerste file

De eerste file in Nederland was op 29 mei 1955, Eerste Pinksterdag. Door het mooie weer gingen veel Duitsers op weg naar de Bollenstreek, terwijl Nederlands naar de Veluwe vertrokken. Het gevolg was een file bij een rotonde in Utrecht, nabij knooppunt Ouderijn.

Nederland was trots op deze file, want een file betekende dat je een modern land was. Veel mensen hadden kennelijk het geld om een auto in het bezit te hebben. In de jaren vijftig en zestig ontstonden de meeste files door dagjesmensen. Het werd zelfs een uitje om file te gaan kijken.

File informatie

Vanaf eind jaren zestig wordt er verslag gedaan van de verkeersdrukte op de wegen. In 1978 begint de Avro een radioprogramma over files genaamd Auto in, Avro aan. Dit programma werd uitgezonden op dinsdag en donderdag, dat waren toen al de drukte dagen op de weg. Dat is in al die jaren ook niet veranderd.

Vanaf begin jaren tachtig ging Rijkswaterstaat meetapparatuur plaatsen om files te meten. Er wordt van een file gesproken zodra er over meer dan twee kilometer snelweg minder dan 50 km per uur gereden wordt. De Rijkswaterstaat verkoopt de informatie door aan de Verkeersinformatiedienst (VID), ANWB en sinds kort ook aan TomTom.

Langste file

De langste file ooit in Nederland was op vrijdag 25 november 2005. Op de A2 stond 90 km file als gevolg van sneeuw. Pas om half 6 de volgende ochtend was de file opgelost. De langste file ooit gemeten was tussen Lyon en Parijs op 16 februari 1980. Mensen die terugkwamen van hun skivakantie kwamen in slecht weer terecht.

Oorzaken files

In Nederland ontstaat 84 procent van alle files door structureel gebrek aan capaciteit, 12 procent door ongelukken (en het kijken ernaar) en 4 procent door wegwerkzaamheden. In Duitsland wordt slechts een derde van alle files veroorzaakt door structurele capaciteitsproblemen.

Kosten

Een half miljard euro per jaar, zoveel kosten de files per jaar de Nederlandse economie. Er is in die berekening geen rekening gehouden met brandstofkosten. Oliemaatschappijen zouden dankzij de files in Nederland 200 miljoen extra omzetten.

Groei

Om de groei van het autoverkeer tot 2010 op te vangen zou het treinverkeer in omvang moeten verdubbelen. De verwachting is dat de kosten van het autorijden in 2020 ruim 20 procent lager zijn dan nu. De trein zal dan wel duurder geworden zijn, zo’n 13 procent. Het wegennet zal in 2020 bijna tien procent meer capaciteit hebben, maar het aantal uren in de file zal tegen die tijd met vijftig procent zijn toegenomen.

Knelpunten

De grootste knelpunten in 2007 waren:

1. A1 Knooppunt Diemen richting Amersfoort
2. A10 Coentunnel richting Zaandam
3. A4 Hoogmade richting Den Haag
4. A13 Delft richting Rotterdam
5. A20 Crooswijk richting Gouda

Rekeningrijden

Rekeningrijden oftewel kilometerheffing is één van de ‘oplossingen’ van de regering tegen files. Zo wordt het gebruik van de auto belast in plaats van het bezit. Als de tarieven lager liggen buiten de spits is de verwachting dat mensen daar de voorkeur aan gaan geven. Zo zouden de files tijdens de spitsuren moeten afnemen.

In 1975 voerde Singapore al het rekeningrijden in. Later volgden o.a. Hong Kong, Oslo, Stockholm en Duitsland (voor vrachtwagens). In Stockholm is sinds de invoering van het rekeningrijden de drukte tijdens de spits met vijftien tot twintig procent gedaald.

Filevrij

Op zondag 30 december 2007 werd nergens in Nederland een file geregistreerd, dat was voor het eerst in ruim vijf jaar tijd.