InfoNu.nl > Auto en Vervoer > Diversen > Duivelssleetjes, met ware doodsverachting de diepte in!

Duivelssleetjes, met ware doodsverachting de diepte in!

De duivelssleetjes, in het Engels The Devil's Shingle of The Devils's Slideboard, werden gedurende 50 jaar gebruikt door medewerkers van de Mount Washington Cog Railway, één van de meest bijzondere tandradspoorlijnen ter wereld met een hellingspercentage van gemiddeld 25% en een maximum hellingspercentage van 37,41%. Met de duivelssleetjes kon men de afdaling vanaf de top van Mount Washington in minder dan drie minuten volbrengen, daarbij werd er over een lengte van 4,8 kilometer een hoogteverschil van 1100 meter overbrugd en werden snelheden tot 100 km/uur gehaald. En dat terwijl zo'n duivelssleetje uit niet veel meer bestond dan een eenvoudig plankje dat over de tandradconstructie in het midden van de rails gleed...

Spoorweg naar de maan

De Mount Washington Cog Railway gelegen op de flanken van Mount Washington in de Amerikaanse staat New-Hampshire werd in 1868 geopend voor het publiek. Het was de eerste tandradspoorlijn ter wereld en ze is tot op de dag van vandaag in bedrijf. Sylvester Marsh, de bouwer van de spoorlijn, werd aanvankelijk door de autoriteiten voor gek versleten maar aangezien hij het project zelf wilde financieren kreeg hij toestemming voor de aanleg. De spoorlijn wordt soms ook wel "Railway to the Moon" genoemd omdat men zei dat Marsh ook gelijk een vergunning moest krijgen om zijn spoorlijn door te trekken naar de maan.


Dat is er niet van gekomen, de spoorlijn liep niet verder dan de top van de berg maar er werd in de jaren na de aanleg nog wel eens overdreven ten aanzien van de onvoorstelbaar knappe prestatie van de aanleg van een dergelijke spoorlijn, onder andere door de beroemde stereofotograaf Kilburn die de hellingshoek van het spoor veel groter weergaf dan zij in werkelijkheid was. Onderschat werd de berg ook wel eens, op de derde foto hierboven is rechts in het midden het monumentje te zien dat vlak bij de top is opgericht voor Lizzie Bourne, een jonge vrouw die ten onrechte meende de berg gewoon op te kunnen wandelen in hiervoor ongeschikte Victoriaanse kleding en die overleed aan de verwondingen die zij opliep door een val tijdens de beklimming.

's Werelds Slechtste Weer

Op de top van Mount Washington kan er sprake zijn van "The World's Worst Weather", 's Werelds Slechtste Weer. De berg is in het bezit van het record hoogst gemeten windsnelheid ooit, er is in 1934 een windsnelheid gemeten van 372 km/uur. Het kan in die streken op de grens met Canada ook erg koud zijn en er kan veel sneeuw vallen. Het is dan ook geen wonder dat arbeiders, bouwvakkers en spoorwegwerkers zochten naar een manier om na gedane arbeid zo snel mogelijk weer in het dal te komen bij de warme kachel. De duivelssleetjes zijn dan ook een min of meer uit nood geboren stukje huisvlijt van vindingrijke werklieden, dankzij deze sleetjes hoefde men de verraderlijke berg niet in barre weersomstandigheden te voet af te dalen.


De sleetjes werden gemaakt van cederhout hetgeen ter plaatse ook vandaag de dag nog ruim voorhanden is. Deze harde, tamelijk slijtvaste en toch makkelijk te bewerken houtsoort was uitermate geschikt voor het doel. Iedere arbeider bouwde zijn eigen variant, er waren geen twee sleetjes gelijk. Het uitgangspunt vertoonde altijd wel veel overeenkomsten, de plank die de basis vormde voor het sleetje was ongeveer 25 centimeter breed en had een lengte van om en nabij de 90 centimeter. Op de middelste foto hieronder zien we een mooi voorbeeld van een duivelssleetje dat ook vandaag de dag nog te zien is in het Cog Railway Museum bij het vertrekpunt van de treinen, het basisstation Marshfield Station in Bretton Woods.

Simpele constructie

Aan de onderzijde van het sleetje waren links en rechts twee latten gemonteerd die als geleiders dienden, daartussen was een stalen plaatje gemonteerd dat over de tandradrail schoof, zodoende ontstond er geen wrijving tussen het hout en de tandradrail. Aan de voorzijde werd vaak een opbergvak gemaakt voor gereedschap en dat maakte ook een solide bevestiging mogelijk van de twee hardhouten remhandels die aan beide zijden van het sleetje gemonteerd waren. Op elke remhandel zat een dikke stalen plaat die onder de uitkragende flens van het tandradprofiel paste en die zo niet alleen een extra geleiding vormden maar er ook voor zorgden dat het sleetje niet van het tandradprofiel af kon vliegen doordat zij het profiel op die manier geheel omsloten.


Een simpele constructie maakte het mogelijk om de remhandels respectievelijk meer naar links en naar rechts te schuiven over hun bevestigingsas wanneer het sleetje op het tandradprofiel gezet moest worden. Eenmaal op de rails werden de remhandels weer in de juiste positie geschoven zodat deze dan de flens aan de onderkant van het tandradprofiel weer omsloten.
Dankzij een borgpen bleven de remhandels op hun plaats. Als het sleetje van de rails afgehaald moest worden verwijderde men de borgpen en schoof men de remhandels opzij zodat er aan beide zijden voldoende ruimte ontstond om de slee van de rails te tillen. Om te remmen tijdens de afdaling trok men beide remhandels naar boven zodat de dikke stalen platen op de hendels contact maakten met de flens onderaan het tandradprofiel, door de wrijvingskrachten werd het sleetje dan afgeremd.

Met ware doodsverachting de diepte in

Normaal gesproken kon men in een rustig tempo naar beneden glijden door steeds bij te remmen en dan nam de hele afdaling gemiddeld zo'n vijftien minuten in beslag. Natuurlijk waren er waaghalzen die meenden dat dat sneller kon en zij stortten zich dan ook met ware doodsverachting de diepte in! Hierbij werden snelheden tot boven de honderd km/uur gehaald en duurde de afdaling nog maar een kleine drie minuten. De duivelssleetjes waren in gebruik tot 1906, in dat jaar vond een onfortuinlijke arbeider de dood tijdens zo'n razendsnelle afdaling en naar aanleiding daarvan werden de duivelssleetjes verboden.

Bron: Benjamin West Kilburn (1827-1909) / Wikimedia CommonsBron: Benjamin West Kilburn (1827-1909) / Wikimedia Commons

Incidenteel zal er nog wel eens gebruik van zijn gemaakt maar daaraan kwam definitief een eind toen men het tandradprofiel op een andere manier aan het hout ging bevestigen en er niet langer een flens aanwezig was waaronder het remmechanisme kon aangrijpen. Hierboven zien we een van de beroemdste delen van het traject, de zogenaamde Jacobsladder met daarop diverse mannen met hun duivelssleetjes. Of er daadwerkelijk ook dames voor hun plezier een afdaling maakten op een duivelssleetje vermeldt de historie niet, dit geromantiseerde beeld was commercieel gezien echter wel een aantrekkelijk plaatje en maakt deel uit van een enorme collectie merchandising uit het lange bestaan van de Mount Washington Railway die behoort tot één van de eerste toeristische attracties in de geschiedenis van de Verenigde Staten van Amerika.

Barre winterstorm

Zo zijn er in de loop der tijden ook talloze fraaie ansichtkaarten verschenen die de bezoekers van Mount Washington zowel in het winkeltje van het basisstation als op de top van de berg kunnen aanschaffen. Sinds jaar en dag kan men de kaart op de top van Mount Washington laten frankeren en aldaar in de brievenbus doen, deze wordt ter plaatse voorzien van een speciaal stempel waaraan men kan zien dat de afzender van de kaart ook daadwerkelijk op de top van de berg geweest is. De spoorlijn had van het begin af aan een toeristische functie, naar verluidt zou Sylvester Marsh, de bouwer van de spoorlijn, tijdens een wandeling op de berg verrast zijn door een barre winterstorm en had noodgedwongen de nacht op de berg moeten doorbrengen.


Hij overleefde het ternauwernood en toen hij de volgende dag geheel onderkoeld er toch in slaagde veilig het dal te bereiken werd bij hem het idee geboren voor de aanleg van de spoorlijn zodat toeristen op een veilige manier de top van de berg konden bereiken. En dan te bedenken dat de spoorlijn werd gebouwd in een tijd dat railvervoer nog tamelijk uniek genoemd mocht worden en het nog decennia zou duren voordat de automobiel zijn intrede deed. De stoomlocomotieven die voor de exploitatie van de lijn gebouwd werden waren met hun schuingeplaatste ketel ook een unicum, wanneer zij de steile spoorlijn bereden stond de ketel horizontaal ten opzichte van het aardoppervlak zodat de ketel niet droog kon koken tijdens de rit.

Stationshond

In een normale horizontaal geplaatste ketel zou het water immers schuin in de ketel staan op de steile helling waardoor het keteloppervlak ongelijkmatig verwarmd zou worden met alle gevolgen van dien. Marsh had een vooruitziende blik en naast alle technische problemen die overwonnen moesten worden had hij ook oog voor de behoeften van het publiek dat hij naar zijn spoorlijn wilde trekken en liet een hotel op de top van de berg bouwen zodat toeristen er kon overnachten. Een tocht over deze nieuwe spoorlijn was een belevenis en in de jaren 1880 tot 1890 werden bezoekers die met de trein op de top arriveerden verwelkomd door de stationshond, de Newfoundlander Medford, waarmee men zich dan ook graag liet fotograferen.


Ook vandaag de dag nog is de spoorlijn een bijzondere attractie die vooral op zomerse dagen veel publiek trekt, eenmaal boven op de berg aangekomen kan men bij mooi weer genieten van een weids uitzicht. Onder andere omstandigheden bevindt men zich letterlijk in de wolken, een reden te meer om dan in het Sherman Adams Visitors Center de boeiende expositie van het weerstation te bezoeken. Het eerste weerstation dateert uit 1870 en werd opgericht door de National Weather Service. In de brochure van de Cog Railway vindt u alle info die u nodig hebt om uw bezoek te plannen. Een ritje met een duivelssleetje zit er niet in, dat neemt echter niet weg dat een tocht over deze spoorlijn met zijn rijke historie absoluut een belevenis is!

Lees verder

© 2016 - 2017 Fijnesteyn, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Verenigde Staten: WashingtonVerenigde Staten: WashingtonWashington is één van de vijftig staten van Amerika. Er is heel wat moois in deze staat te vinden en het is zeker de moe…
Mount St. Helens: een absolute belevenis!Voor iedereen die eens iets anders wil dan een vakantie aan het strand in Spanje of Turkije, bestaan gelukkig legio moge…
De Amerikaanse vulkaan Mount Rainier: levensgevaarlijk!De Amerikaanse vulkaan Mount Rainier: levensgevaarlijk!De Amerikaanse vulkaan Mount Rainier zou veel gevaarlijker zijn dan de vulkaan Mount Helen. Mount Rainier wordt zelfs ge…
Joost mag het wetenJoost mag het wetenIemand vraagt je wat. En je weet daar het antwoord niet op. Dan is een veel gezegde uitspraak: "Joost mag het weten". Oo…
President van Amerika, George Washington 1789-1797George Washington heeft in ieder geval één record op zijn naam staan welk geen enkele opvolger van hem, hem kan afnemen.…
Bronnen en referenties
  • Bangshift.com/general-news/the-devil-s-shingle-proof-bangshifters-have-been-around-for-centuries/
  • Bondcliffbooks.com/proddetail.php?prod=BB07222014-2
  • Chucksadventures.blogspot.nl/2009_09_01_archive.html
  • Cog-railway.com/alltime.html
  • Cog-railway.com/devils.htm
  • Datab.us/i/Mount%20Washington%20Cog%20Railway
  • Digitalcommonwealth.org/search/commonwealth:pz50h599d
  • Digitalcommonwealth.org/search/commonwealth:pz50h6017
  • Digitalcommonwealth.org/search/commonwealth:pz50h669w
  • Digitalcommonwealth.org/search/commonwealth:pz50h749m
  • En.wikipedia.org/wiki/Mount_Washington_Cog_Railway
  • Ephemerasociety.org/blog/?p=2553
  • Polar.sunynassau.edu/~fanellis/cog_railway.html
  • Thecog.com/cog_history.php
  • Thecog.com/pdf/Cog_RW%20Brochure.pdf
  • Weirsbeach.com/Largejpgs/marshfield.html
  • Afbeelding bron 1: Benjamin West Kilburn (1827-1909) / Wikimedia Commons

Reageer op het artikel "Duivelssleetjes, met ware doodsverachting de diepte in!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Fijnesteyn
Laatste update: 27-01-2016
Gepubliceerd: 27-01-2016
Rubriek: Auto en Vervoer
Subrubriek: Diversen
Special: Veldspoor
Bronnen en referenties: 17
Schrijf mee!