17 jaar en autorijden - Waarom een begeleiderspas?

Vóór invoering van de begeleiderspas / 2toDrive voor 17 jarige op 1 november 2011 is er veel gesproken, gewikt en gewogen. Minister Camiel Eurlings diende in december 2008 al een voorstel in. Dat de uiteindelijk invoering zo lang geduurd heeft, heeft onder andere te maken met het aanpassen van de wet en het regelen van de juridische aspecten rondom het begeleid rijden en de noodzaak voor een antecedentenonderzoek voor de op te geven begeleiders.

Waarom 17 jaar vanaf de startdatum van 1 november 2011

Er wordt vaak gevraagd of ook jongeren die op het tijdstip van inwerkingtreding al 17 jaar zijn, mogen deelnemen aan het experiment. Dit is niet mogelijk omdat het CBR vanaf 1 november 2011 naar verwachting 42.000 extra examens binnen een paar maanden moeten afnemen en anders de enorme toestroom niet aankan. Dit ondanks de extra inzet van examinatoren.

Van begeleid rijden naar 2toDrive

Veel mensen bleken bij de term begeleiderspas een beeld te hebben van gehandicaptenvervoer. Gelet op het motiveren van de doelgroep –van 17 jarigen- om mee te doen aan het experiment is uiteindelijk gekozen voor de naam 2toDrive.
Kijk voor de regels rondom het aanvragen van de begeleiderspas en regels waaraan jij alos 17-jarige moet voldoen bij: 17 jaar - autorijden - de begeleiderspas / 2toDrive

Overwegingen die hebben meegespeeld bij de invoering

Ondanks de scherpe daling van de verkeersongevallen in de afgelopen jaren, ook onder beginnende bestuurders, blijft de groep van 18 tot 24 jarigen een van de meest risicovolle groepen in het verkeer. De eerste jaren na het behalen van het rijbewijs, en vooral de eerste maanden na het examen, blijken zij een verhoudingsgewijs groot risico te lopen om bij een ongeval betrokken te raken. In vergelijking met meer ervaren bestuurders heeft de groep 18 tot 24-jarigen per gereden kilometer een ruim vier maal hogere kans om betrokken te raken bij een ernstig verkeersongeval (met tenminste een dode of een zwaargewonde) dan een automobilist in de leeftijdscategorie van 30 tot 59 jaar

De hoogte van de betrokkenheid van jonge beginnende bestuurders heeft onder andere te maken met een aantal zaken die met de leeftijd te maken hebben, zoals

• een gebrekkige gevaarherkenning
• gebrekkige impulscontrole
• zelfoverschatting en groepsgedrag
• gebrek aan rijervaring

Verkeersveiligheid bevorderen

De afgelopen jaren zijn verschillende maatregelen getroffen, om de verkeersveiligheid van deze groep beginnende bestuurders te verhogen. Maatregelen die gerealiseerd zijn, dan wel waar op dit moment aan gewerkt wordt, betreffen onder andere de invoering van een:

• beginnersrijbewijs
• verlaging van de alcohollimiet voor beginnende bestuurders naar 0,2‰
• de invoering van het rijbewijs voor de categorie AM (het bromfietsrijbewijs) met bijbehorend theorie- en praktijkexamen
• de invoering van lichte educatieve maatregel alcohol en verkeer
• vernieuwing van het praktijkexamen met meer aandacht voor gevaarherkenning en zelfstandig rijgedrag

Begeleid rijden in andere landen

Veel landen om ons heen kennen een vorm van begeleid rijden. In de meeste landen is begeleid rijden een onderdeel van de rijopleiding, waarbij de begeleiding door de ouders of verzorgers meestal als alternatief voor (een deel van de) rijlessen bij een professionele instructeur mogelijk is.

In ons land geldt de mening dat het nadeel van dit systeem is dat jonge bestuurders nog geen rijbewijs hebben en dat maakt goede handhaving onmogelijk. Verder wordt een deel van de opleiding gegeven door niet-professionele instructeurs. Natuurlijk kan niet worden voorkomen dat bestuurders die onder begeleiding rijden, net als andere bestuurders, betrokken raken bij een ongeval. Toch blijkt dat onder andere in Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland het ongevalsrisico van bestuurders die onder begeleiding hebben gereden veel lager is dan bij bestuurders die direct zelfstandig rijden na het behalen van het rijbewijs.

Praktijkresultaten in Duitsland

In Duitsland –waar het begeleid rijden al enige jaren geleden is ingevoerd- heeft men hier goede ervaringen mee. In Duitsland volgt de leerling eerst de rijopleiding bij een gecertificeerd autorij-instructeur en legt hij de gebruikelijke examens af. De jonge bestuurder kan vervolgens onder begeleiding van een ervaren bestuurder rijervaring opdoen. De voorwaarden voor vrijwillig meedoen was ook in Duitsland de leeftijdsverlaging voor het volgen van praktijklessen; namelijk vanaf 16 jaar en zes maanden en het praktijkexamen vanaf 17 jaar. De 17-jarige bestuurder mag tot zijn 18e jaar slechts een auto besturen als er ook een oudere, ervaren begeleider in de auto aanwezig is. Vanaf de 18e verjaardag mag die bestuurder zonder begeleider een auto besturen. (Nederland volgt dit model)

De eerste cijfers uit Duitsland laten zien dat bestuurders die vanaf 17 jaar hun rijbewijs hebben gehaald en onder begeleiding hebben gereden, vanaf hun 18e in vergelijking met bestuurders die voor het eerst gaan rijden, circa

• 20% minder overtredingen begaan
• 30% minder ongelukken veroorzaken
• minder vaak (circa 50%) onder invloed van drank of drugs rijden

De verwachting is dat de proef in Nederland ongeveer 16 doden per jaar minder zal opleveren (SWOV)

Het experiment begeleid rijden – 2toDrive

Het experiment zal maximaal zes jaar duren. In die tijd zal worden bekeken of de deelnemers aan het begeleid rijden daadwerkelijk veiliger zelfstandig gaan en blijven rijden. De SWOV en de Dienst Verkeer en Scheepvaart (ministerie van Infrastructuur en Milieu) zullen in die zes jaar het experiment uitgebreid volgen en evalueren . Deze evaluatie gaat dan zowel over het jaar rijden onder begeleiding als de eerste jaren van zelfstandig rijden van de beginnende jonge bestuurder. Op basis hiervan zal worden beoordeeld of het begeleid rijden een blijvende positieve invloed heeft op de verkeersveiligheid en of het experiment uiteindelijk moet worden omgezet in een definitieve regeling.

Vier jaar na de start van het experiment zal een tussenrapportage van de evaluatie van het begeleid rijden aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Afhankelijk van de uitkomsten van de tussentijdse evaluatie, komt er een voorstel of er aanleiding is het experiment om te zetten in een definitieve regeling.

Functie van de begeleider

De begeleider fungeert vanaf de bijrijdersstoel als een aanspreekpunt voor de 17-jarige bestuurder en coacht waar nodig, maar hij geeft geen rijles en hij verricht zelf geen bestuurdershandelingen. Alleen al de aanwezigheid van een volwassene heeft in het buitenland een matigende en beschermende invloed op de deelnemer gehad. De begeleider kan een familielid of een kennis zijn, en hoeft niet over de kwalificaties van een autorij-instructeur te beschikken. Om de kwaliteit van de begeleiding te waarborgen, moet de begeleider wel aan een aantal eisen voldoen. Zie het artikel 17 jaar autorijden - de begeleiderspas.

Daarnaast is de begeleider tijdens het begeleiden niet onder invloed van alcohol of drugs, zit hij naast de deelnemende bestuurder en niet achterin en dient hij zich bij controle te legitimeren om te kunnen controleren of de persoon een op de begeleiderspas genoemde begeleider is.

Het rijbewijs

Deelnemers aan het experiment begeleid rijden / 2toDrive die met goed gevolg het theorie- en praktijkexamen voor rijbewijs B hebben afgelegd en hun geschiktheid voor die categorie hebben aangetoond, krijgen een rijbewijsdocument uitgereikt dat conform de Europese regelgeving wordt afgegeven. Het document heeft de gebruikelijke in Nederland geldende geldigheidsduur van 10 jaar . Het rijbewijs heeft dus verder géén beperkingen en hoeft later niet te worden omgewisseld of aangepast. De enige beperking is dat er tot het 18de jaar alleen met het rijbewijs in Nederland gereden mag worden en NIET in het buitenland.

Aansprakelijkheid

De 17-jarige is na het behalen van het rijbewijs B zowel feitelijk (hij of zij rijdt/stuurt) als juridisch de bestuurder en dus aansprakelijk. Er moet dan wel worden voldaan aan de eisen die het experiment zowel aan de bestuurder als aan de begeleider stelt. Als hij niet aan deze eisen voldoet, rijdt de deelnemer in feite zonder geldig rijbewijs.

Maatregelen en sancties als de bestuurder of de begeleider niet aan de eisen van het begeleid rijden / 2toDrive voldoet

De deelnemer aan het experiment is -zoals genoemd- feitelijk en juridisch de bestuurder van het voertuig. Overtreding van de geldende verkeersregels zullen worden bestraft volgens de regels zoals die in de WegenVerkeerswet gelden.

De 17-jarige geldt als een beginnend bestuurder. Dit betekent:

• lagere alcohollimiet van 0,2 promille en is de beginnersregeling onverkort op hem van toepassing
• de recidiveregeling is op hem van toepassing, zoals die overigens van toepassing is op alle rijbewijshouders
• bij twijfel aan zijn rijvaardigheid of geschiktheid, bijvoorbeeld als hij zich schuldig heeft gemaakt aan ernstige verkeersovertredingen, zoals een forse overschrijding van de wettelijke alcohollimiet, zal de politie een mededeling op grond van artikel 130, eerste lid, van de WVW 1994 uitbrengen en zal het CBR hem, afhankelijk van de situatie, een educatieve maatregel, een alcoholslotprogramma of een onderzoek naar de rijvaardigheid of geschiktheid opleggen.

Controle en handhaving

Politieagenten en medewerkers van de regionale verkeershandhavingsteams van het ministerie van Veiligheid en Justitie zullen op basis van de geboortedatum op het rijbewijs moeten vaststellen dat het een deelnemer aan het experiment betreft, hij in het bezit moet zijn van een begeleiderspas en uitsluitend met een begeleider mag rijden. Als zij constateren dat de betrokken bestuurder nog geen 18 jaar is en zonder begeleider rijdt, dan zullen zij zijn rijbewijs invorderen.