Hoe betrouwbaar is de gps als snelheidsmeter?

Navigatiesystemen als de TomTom zijn niet meer weg te denken uit onze verkeerswereld. Gebruikten we een paar jaar geleden nog kaarten of jubelden we al bij de uitgeprinte route van online routeplanners, het navigatiesysteem heeft onze manier van autorijden voorgoed veranderd. Je gebruikt het om de jusite weg te vinden, maar is een gps-systeem ook geschikt als snelheidsmeter? Ze vermelden immers altijd de actuele snelheid. Hoe betrouwbaar zijn die gegevens?

Welke snelheid klopt: de snelheid die de auto aangeeft of die van de gps?

Veel automobilisten vragen zich af hoe hard ze nu eigenlijk precies rijden. Moeten ze de snelheid op hun kilometerteller geloven of de snelheid die de TomTom aangeeft. Meestal zijn die twee namelijk niet gelijk. Maar welke klopt? Om het antwoord op die vraag te geven is het eerst belangrijk om te weten hoe gps-systemen werken. Dat is een ingewikkeld, technisch verhaal.

Gps (global positioning system) bestaat al sinds 1978. Het werd ontwikkeld voor gebruik door het Amerikaanse leger. In 1983 werd het systeem vrijgegeven voor civiel gebruik. In het begin maakten vooral vliegtuigen en schepen er gebruik van om te navigeren. Gps gebruikt 32 verschillende satellieten die elk cirkelen in een van de zes banen op 20.200 kilometer hoogte. Deze banen zijn zodanig samengesteld dat vanaf elke plaats op aarde altijd minstens vier satellieten waarneembaar zijn. Het meetprincipe is gebaseerd op de afstandsmeting tussen satelliet en ontvanger en het bekend zijn van de positie van de satelliet. De afstanden tussen de satelliet en de ontvanger worden uit de gemeten looptijden van radiogolven afgeleid.

Het komt erop neer dat een gps-systeem tot op tien meter nauwkeurig kan vaststellen waar op aarde het zich bevindt. Een navigatiesysteem gebruikt die informatie in combinatie met gedigitaliseerde kaarten. De gegevens van het gps worden omgezet in coördinaten, die verwijzen naar de betreffende plek op de kaart. Op die manier kan ook worden bepaald hoe snel dat gps-apparaat, en dus de auto waarin het zich bevindt, zich voortbeweegt.

Snelheidsbepaling met gps is een kwestie van de tijd meten die de auto nodig heeft om een bepaalde afstand af te leggen. Aangezien de plaatsbepaling nauwkeurig is tot op tien meter, kun je ervan uitgaan dat die snelheidsmeting ook vrij nauwkeurig is.

De meeste snelheidsmeters op de auto rekenen de snelheid uit aan de hand van het aantal omwentelingen van de as van de wielen. Dit is niet helemaal nauwkeurig omdat de grootte van het wiel de snelheid mede bepaalt. Het feit of je met zachte of hard opgepompte banden rijdt, kan al een snelheidsverschil veroorzaken. De meeste tellers in de auto staan daarom aan de voorzichtige kant ingesteld. Dat wil zeggen: ze geven een iets hogere snelheid aan dan je waarschijnlijk daadwerkelijk rijdt, als veiligheidsmarge. Al met al maakt dat de snelheidsmeter van de auto niet erg nauwkeurig, dus. De snelheidsmeting via gps is betrouwbaarder dan die van de teller in de auto. Daarbij geldt bovendien hoe hoger de snelheid, hoe groter de nauwkeurigheid van de meting.

heeft de gps-snelheid een wettelijke status?

In de wetenschap dat de snelheid die het gps-systeem aangeeft behoorlijk nauwkeurig is, vocht een automobilist een bekeuring voor een snelheidsovertreding binnen een trajectcontrolesysteem aan met gps als bewijs. De kantonrechter boog zich over de zaak en stelde de automobilist in het ongelijk.

De rechter volgde de uitleg van het Nederlands Meetinstituut (NMi). Het instituut stelt dat gps een plaatsbepalingssysteem is, dat niet primair is bedoeld om de snelheid weer te geven. De snelheidsweergave van gps loopt achter op de werkelijke snelheid, wat duidelijk wordt bij accelereren en afremmen.

Zes op de tien heeft navigatiesysteem

De snelheidsbepaling met gps is een nevenfunctie. De belangrijkste functie van het computertje aan de voorruit is de weg wijzen. En die functie wordt gewaardeerd: zes op de tien Nederlandse huishoudens bezit één of meerdere navigatiesystemen. Een draagbaar systeem is populair want vier op de tien Nederlandse huishoudens beschikt over een draagbaar navigatiesysteem, terwijl 15 procent van de navigatiesystemen is ingebouwd in het dashboard van de auto. Daarnaast maakt 18 procent gebruik van de mobiele telefoon of pda om de weg te vinden. Deze cijfers blijken uit de Navigatie Monitor 2009, het periodieke onderzoek naar de markt voor navigatiesystemen van Blauw Research, waarvan de uitkomste in september 2009 werden gepubliceerd.